Recap Webinar: Nhận Biết Và Hỗ Trợ Trẻ Đúng Cách Khi Gặp Khó Khăn Về Tâm Lý | PGS.TS. Trần Văn Công

Tối 20/12/2025, Viện Tâm lý Việt – Pháp tổ chức thành công webinar mang tên “Nhận biết và hỗ trợ trẻ đúng cách khi gặp khó khăn về tâm lý”. Buổi chia sẻ trực tuyến đã thu hút đông đảo phụ huynh, giáo viên cùng người làm trong lĩnh vực tâm lý – giáo dục tham dự, đặt ra những câu hỏi rất thực tiễn: trẻ đang gặp khó khăn tâm lý thì nên nhìn nhận thế nào?

Người lớn làm gì để hỗ trợ không phản xạ cảm tính, mà dựa trên hiểu biết khoa học? Những băn khoăn này không phải xa lạ trong đời sống hằng ngày, nhưng webinar đã giúp nhiều người dừng lại đủ lâu để tự vấn – và tìm được hướng tiếp cận đúng hơn.

Khó khăn tâm lý của trẻ không luôn biểu hiện bằng hành vi rõ rệt

Một điểm nhấn xuyên suốt webinar là việc tái định nghĩa những “dấu hiệu khó khăn” ở trẻ. Không phải tất cả những trẻ cần hỗ trợ đều biểu hiện bằng hành vi quá ồn ào hoặc nổi bật. Trong nhiều trường hợp, khó khăn tâm lý được thể hiện bằng những thay đổi thầm lặng: trẻ bỗng dưng mất cảm hứng học tập, dễ bị kích động trước những yêu cầu nhỏ, hoặc thu mình lại trong các tương tác vốn từng rất tự nhiên. Những thay đổi này, nếu chỉ được xem như “giai đoạn” hay “tính cách bình thường”, có thể khiến người lớn trì hoãn việc hiểu đúng – dẫn đến mất đi thời điểm can thiệp hiệu quả nhất.

Webinar khuyến khích người lớn rèn luyện khả năng quan sát có chủ đích, không thuần túy phản ứng trước hành vi, mà nhìn vào xu hướng cảm xúc và tư duy xuyên suốt thời gian. Việc này giúp phân biệt được đâu là khó khăn tâm lý tạm thời, đâu là những dấu hiệu cần sự hỗ trợ sâu hơn – một bước đi vừa nhân văn, vừa mang tính thực tiễn trong đồng hành cùng trẻ.

Người lớn thường hiểu sai, rồi vô tình áp đặt kỳ vọng lên trẻ

Trong phần trình bày tiếp theo, diễn giả đã thảo luận khá kỹ về cách mà định kiến, kỳ vọng của người lớn ảnh hưởng đến cách nhìn nhận trẻ. Nhiều phụ huynh và giáo viên dễ rơi vào bẫy suy nghĩ: “Nếu con chỉ cần nỗ lực hơn, mọi chuyện sẽ ổn”; hoặc “Nếu con làm sai, phải ép con sửa ngay”. Quan điểm này đôi khi bóp nghẹt không gian cảm xúc tự nhiên của trẻ, khiến trẻ học cách che giấu khó khăn thay vì được hiểu và hỗ trợ.

Webinar nhắc lại một nguyên tắc tâm lý quan trọng: hành vi là biểu hiện của nhu cầu chưa được thỏa mãn hoặc khả năng chưa được đáp ứng đủ. Khi người lớn chú trọng vào biểu hiện bề mặt mà không hiểu bối cảnh tâm lý bên trong, họ dễ phản ứng bằng những biện pháp kỷ luật hoặc kỳ vọng quá mức – điều này đôi khi chỉ dẫn đến những căng thẳng sâu hơn trong mối quan hệ. Việc dừng lại, quan sát, và đặt câu hỏi mở là bước đầu tiên để xây dựng một không gian an toàn cho trẻ bày tỏ khó khăn nội tâm.

Đánh giá tâm lý: không phải là gắn nhãn, mà là mở khóa hiểu đúng

Một cột mốc quan trọng của webinar là việc làm rõ bản chất của đánh giá tâm lý trẻ em. Rất nhiều phụ huynh lo lắng rằng đánh giá tâm lý sẽ “gắn nhãn” con, khiến trẻ bị phân biệt hoặc đánh giá sai. Nhưng diễn giả đã chỉ ra rằng khái niệm này là một hiểu lầm phổ biến: đánh giá tâm lý không phải là bản kết luận cuối cùng về danh tính hay “giá trị của trẻ”, mà là một công cụ khoa học để đọc hiểu bức tranh phát triển toàn diện của trẻ.

Thông tin được chia sẻ trong webinar nhấn mạnh rằng đánh giá tâm lý – khi được thực hiện bài bản – sẽ giúp người lớn:

• Nhìn thấy mối liên hệ giữa cảm xúc, tư duy và hành vi của trẻ
• Phân biệt giữa khó khăn phát triển theo thời gian và những rối loạn cần can thiệp chuyên sâu
• Định hướng được những bước hỗ trợ tiếp theo phù hợp với từng cá nhân

Việc hiểu đúng vai trò của đánh giá tâm lý giúp gia đình không còn sợ hãi trước thuật ngữ này, mà thấy nó như một công cụ để mở ra không gian hỗ trợ tích cực và phù hợp hơn cho trẻ.

Từ webinar đến thực hành đánh giá tâm lý – một hành trình đồng hành sâu sắc

Buổi webinar không chỉ dừng lại ở chia sẻ kiến thức “nên nghĩ như thế nào”, mà còn mở ra hướng tiếp cận cụ thể: dịch vụ đánh giá tâm lý trẻ em và đánh giá rối loạn phát triển tại Viện Tâm lý Việt – Pháp. Đây là bước tiếp nối tự nhiên từ nội dung buổi chia sẻ, dành cho những gia đình và giáo viên muốn tiến thêm một bước trong việc hiểu và hỗ trợ trẻ một cách bài bản.

Khác với những quan niệm cảm tính phổ biến, quy trình đánh giá tại Viện được xây dựng dựa trên nền tảng khoa học tâm lý học phát triển, với sự phối hợp giữa:

• Phỏng vấn sâu với phụ huynh và người chăm sóc
• Quan sát trực tiếp hành vi của trẻ trong nhiều bối cảnh
• Sử dụng các công cụ chuẩn hóa phù hợp từng lứa tuổi
  → nhằm mục tiêu trả lời chính xác những câu hỏi khó: trẻ đang mạnh ở đâu, đang gặp khó khăn ở đâu, và cần sự hỗ trợ như thế nào?

Đặc biệt, dịch vụ này được dẫn dắt bởi PGS.TS Trần Văn Công – chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong đánh giá tâm lý trẻ em và rối loạn phát triển, giúp gia đình không chỉ có dữ liệu mà còn có khung hiểu biết để đọc dữ liệu đó một cách đúng đắn.

Kết lại

Webinar “Nhận biết và hỗ trợ trẻ đúng cách khi gặp khó khăn về tâm lý” kết thúc không với những câu cảnh báo chung chung, mà bằng một nhận thức sắc nét: khó khăn tâm lý của trẻ không phải là điều cần né tránh, mà là tín hiệu để người lớn lắng lại và tìm hiểu sâu hơn.

Khi người lớn biết dừng lại để quan sát, đặt câu hỏi với tinh thần khoa học và nhân văn, và nếu cần, tìm đến những hỗ trợ chuyên môn phù hợp, thì mỗi bước đi trở thành một hành trình đồng hành thực sự với trẻ – giúp trẻ không chỉ vượt qua khó khăn hiện tại, mà còn xây dựng nền tảng tâm lý vững chắc cho tương lai.