Giới thiệu chung

Người lớn thường nghĩ rằng trẻ em và thanh thiếu niên là thời kỳ vô tư, hồn nhiên, song gần đây một số nghiên cứu ước tính rằng có khoảng 10% – 36% trẻ em và thanh thiếu niên mắc một hoặc nhiều vấn đề về sức khoẻ tâm thần có thể nhận biết được. Hầu hết những vấn đề xảy ra người lớn thường nghĩ rằng đứa trẻ đang trầm trọng hoá chúng lên hoặc xem đó là hành vi bình thường.

Mỗi đứa trẻ sẽ có những nét tính cách khác nhau, một số trẻ thường tự ti, nhút nhát; có những trẻ thường nói nhiều, nhiệt tình dễ hoà đồng, những trẻ khác lại kiên nhẫn, cẩn thận trong khi có những trẻ khác thường nóng nảy, bốc đồng, cẩu thả. Do đó, để nhận biết các triệu chứng bất thường của một đứa trẻ gặp những khó khăn về sức khoẻ tâm thần cần xác định được các biểu hiện về thiếu hụt, đau khổ liên quan đến các triệu chứng cơ thể, các vấn đề về hành vi, cảm xúc, ảnh hưởng đến các hoạt động diễn ra hàng ngày.


Những vấn đề phổ biến


Những vấn đề sức khoẻ tâm thần ở trẻ em và thanh thiếu niên thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân chủ yếu như môi trường gia đình, trường học, lối sống, khó khăn trong các mối quan hệ, những sự kiện gây tổn thương trong cuộc sống, các thói quen sinh hoạt…Và các vấn đề tâm thần phổ biến ở độ tuổi trẻ em và thanh thiếu niên thuộc các rối loạn về:

+ Rối loạn về lo âu
+ Rối loạn stress sau sang chấn
+ Rối loạn cảm xúc
+ Rối loạn hành vi
+ Rối loạn ám ảnh cưỡng chế
+ Nghiện game
+ Tự kỷ và những vấn đề về rối loạn phát triển ngôn ngữ và trí tuệ

Tuy nhiên, thông thường nhất, trẻ em và thanh thiếu niên có các triệu chứng và rối loạn vượt qua ranh giới chẩn đoán. Ví dụ, trên 25% trẻ bị rối loạn tăng động giảm chú ý sẽ liên quan đến những vấn đề về về lo âu và 25% trong số đó đáp ứng các tiêu chí về rối loạn cảm xúc.

 

Đánh giá và chẩn đoán


Do vậy, để đánh giá và chẩn đoán những vấn đề liên quan đến trẻ em và thanh thiếu niên ngoài quan tâm đến các biểu hiện triệu chứng, còn có sự khác biệt hơn so với người lớn. Đó là cần quan tâm đến 3 khía cạnh sau:

+ Đầu tiên, bối cảnh phát triển có tầm quan trọng lớn đối với trẻ. Những hành vi bình thường ở trẻ nhỏ có thể là dấu hiệu của rối loạn tâm thần nghiêm trọng ở độ tuổi muộn hơn.

+ Môi trường giáo dục gia đình, phong cách giáo dục của cha mẹ ảnh hưởng rất lớn đến các triệu chứng, hành vi của trẻ. Do vậy khi đánh giá và đưa ra kết quả chẩn đoán về một vấn đề của một đứa trẻ đây là yếu tố hàng đầu không thể bỏ qua và cũng ảnh hưởng đến việc lên kế hoạch can thiệp, hỗ trợ của đứa trẻ đó. VD: Một đứa trẻ dễ gặp phải các vấn đề sức khoẻ tâm thần hơn khi có cha mẹ nghiện rượu, phát triển trong môi trường gia đình có nhiều bạo lực…

+ Cuối cùng, trẻ em thường không có khả năng nhận thức và ngôn ngữ để miêu tả những vấn đề của chúng một cách chính xác, do vậy để đánh giá được chính xác vấn đề của trẻ cần có sự quan sát trực tiếp, nhìn nhận của từ phía những bác sĩ tâm thần và những nhà tâm lý lâm sàng có nhiều kinh nghiệm làm việc với nhóm đối tượng trẻ em và thanh thiếu niên. Ngoài ra, cần được xác nhận lại bở sự theo dõi của người khác như bố mẹ, thầy cô giáo.

Trong nhiều trường hợp, các vấn đề về phát triển và hành vi (ví dụ: kết quả học tập kém, tiếp thu ngôn ngữ chậm, kỹ năng xã hội kém) rất khó phân biệt với những vấn đề liên quan đến rối loạn tâm thần. Trong những trường hợp như vậy, các kết quả trắc nghiệm về phát triển trí tuệ và các xét nghiệm về thần kinh được xem như là một tiêu chí để đưa vào quá trình đánh giá.
Cha mẹ có thể dễ dàng phát hiện những dấu hiệu bất thường về vấn đề sức khoẻ tâm thần thông qua những thay đổi cảm xúc hành vi như:

+ Thường xuyên khó ngủ, trằn trọc hoặc ngược lại ngủ mọi lúc mọi nơi, lúc nào cũng buồn ngủ
+ Mất cảm giác ngon miệng, chán ăn hoặc ăn rất nhiều và không kiểm soát được.
+ Bạn cảm thấy rằng con của bạn mất hết năng lượng, ủ rũ, chán nản
+ Chúng thường than phiền chúng buồn nôn, đau bụng hoặc đau đầu
+ Dễ dàng thay đổi tính khí, cáu giận vô cớ
+ Thường xuyên tỏ ra lo lắng mọi nơi, mọi lúc
+ Kết quả học tập thấp hơn bình thường
+ Gặp khó khăn trong việc tập trung
+ Tránh tiếp xúc với người thân và bạn bè
+ Mất hứng thú với những hoạt động chúng yêu thích
+ Tấn công, đe doạ người khác hoặc tự làm tổn thương bản thân
+ Thường bị ám ảnh bởi cân nặng hoặc bỏ bê ngoại hình của mình


Biện pháp điều trị


Có nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ các vấn đề về sức khoẻ tâm thần ở trẻ em và thanh thiếu niên, tuỳ thuộc vào kết quả đánh giá chẩn đoán rối loạn của trẻ, nguyên nhân xuất hiện triệu chứng, điều kiện, thế mạnh, những nguồn lực hỗ trợ, bối cảnh gia đình, sự hỗ trợ từ phía gia đình, nhà trường để đưa ra kế hoạch can thiệp trị liệu phù hợp. Những biện pháp chủ yếu trong can thiệp và điều trị các vấn đề về sức khoẻ tâm thần của trẻ bao gồm:
 
+ Sử dụng thuốc: Các thuốc được sử dụng trong điều trị những vấn đề của trẻ em và thanh thiếu niên cần có sự kê toa và theo dõi của bác sĩ điều trị tâm thần đảm bảo về chuyên môn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thuôc không giải quyết triệt để các vấn đề có căn nguyên từ tâm lý, vì vậy người lớn cần cân nhắc những biện pháp khác trước khi cân nhắc đến sử dụng thuốc tâm thần cho trẻ.
 
+ Các liệu pháp tâm lý và các phương pháp can thiệp giáo dục là những biện pháp tối ưu nhất trong hỗ trợ các vấn đề sức khoẻ tâm thần cho trẻ em và thanh thiếu niên. Các liệu pháp tâm lý, giáo dục phù hợp cho trẻ em và thanh thiếu niên bao gồm: Trò chơi trị liệu, liệu pháp học tập xã hội, liệu pháp hành vi, liệu pháp nhận thức hành vi, Nghệ thuật trị liệu,…


Liên hệ để được tư vấn


Nếu đứa trẻ của bạn xuất hiện một số dấu hiệu hoặc triệu chứng kể trên, đừng lo lắng mà nên tiếp tục theo dõi. Có thể, đứa trẻ của bạn đang gặp một số vấn đề chỉ kéo dài một vài ngày. Bố mẹ, người chăm sóc hãy chú ý, lắng nghe mà không phán xét con mình thay vào đó hãy nói với con của bạn rằng “bố mẹ luôn sẵn sàng để giúp đỡ con”.  Nếu bạn thấy rằng những thay đổi trong tâm trạng và hành vi của con bạn vẫn tồn tại hoặc trở nên nghiêm trọng hơn thì bạn nên tìm đến một chuyên gia về sức khoẻ tâm thần, nhà tâm lý trị liệu để được đánh giá và cho lời khuyên.

Liên hệ với chúng tôi ngay để được tư vấn thăm khám. Để lại thông tin tại đây