Gen Đóng Vai Trò Như Thế Nào Đối Với Bệnh Trầm Cảm?

Các nguyên nhân gây ra bệnh trầm cảm cũng gây hoang mang cho các nhà nghiên cứu cũng như các bác sĩ và chuyên gia sức khỏe tâm thần điều trị chứng bệnh này, và có lẽ hơn hết một con số đáng để chúng ta nhìn nhận là có đến hơn 300 triệu người trên thế giới mắc chứng bệnh này.

Di truyền có thể chỉ ra nguy cơ mắc bệnh trầm cảm, nhưng không phải lúc nào cũng xác định được liệu một người có phát triển chứng rối loạn sức khỏe tâm thần phổ biến này hay không. Không có "nguyên nhân hàng đầu" nào gây ra trầm cảm, và phức tạp hơn nữa là có sự tham gia của mối quan hệ của gen di truyền.

Nếu bạn được thông báo rằng mình có “gen trầm cảm”, bạn có thể lo lắng rằng mình có thể mắc trầm cảm. Tuy nhiên, có khuynh hướng di truyền đối với một tình trạng bệnh không phải lúc nào cũng có nghĩa là bạn sẽ mắc bệnh.

Điều đó đơn giản có nghĩa là bạn có thể dễ bị bệnh này hơn một người không có cùng cấu trúc gen.

Vai Trò Của Gen Di Truyền Đối Với Bệnh Trầm Cảm

Theo các nhà nghiên cứu, sự tác động lẫn nhau của các gen và các yếu tố khác (chẳng hạn như môi trường và chấn thương) sẽ xác định liệu ai đó có phát triển chứng trầm cảm hay không.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng ai đó có người thân được chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm (cha mẹ, anh chị em hoặc con cái) có thể có nguy cơ bị chẩn đoán trầm cảm trong đời cao hơn gấp ba lần so với dân số chung.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù các nghiên cứu đã gợi ý mối liên hệ rõ ràng trong các gia đình, nhưng những phát hiện này không tính đến những người phát triển trầm cảm mà không có tiền sử gia đình.

Nghiên cứu đã chứng minh rằng gen đóng một vai trò nhất định đối với các nguy cơ tiềm ẩn đối của nhiều tình trạng sức khỏe, bao gồm cả trầm cảm.

Các nghiên cứu đã chỉ ra có một yếu tố di truyền dẫn đến trầm cảm.  Một số nghiên cứu cũng cho thấy phụ nữ có thể dễ bị ảnh hưởng di truyền liên quan đến trầm cảm hơn nam giới.

Xem Thêm: Trầm Cảm Ở Nữ Giới Và Nam Giới Có Khác Nhau Hay Không?

Hiểu Về Các Biến Thể Di Truyền

Di truyền là sự tác động lẫn nhau phức tạp của nhiều yếu tố, không chỉ riêng từng gen. Khi nghiên cứu về chứng trầm cảm hoặc các tình trạng sức khỏe khác, các nhà nghiên cứu thường tìm kiếm những thay đổi trong gen được gọi là các biến thể. Những thay đổi này được phân loại theo tác động (nếu có) của chúng đối với gen.

Màu mắt là một ví dụ về cách các biến thể ảnh hưởng đến gen. Những thay đổi trong một số gen nhất định ảnh hưởng đến sản xuất melanin, cũng như một số gen khác, quyết định màu mắt của bạn. Bạn thừa hưởng sự kết hợp của nhiều gen, mỗi gen có những biến thể độc đáo của riêng chúng, và từ cha mẹ của bạn.

Các gia đình thường có thể đoán được màu mắt của một đứa trẻ bằng cách nhìn vào cha mẹ và những người họ hàng gần khác, nhưng các biến thể cũng có thể có sự biến đổi bất ngờ. Ví dụ, cha mẹ có mắt xanh có thể sinh con với mắt nâu.

Khả năng di truyền là một quá trình phức tạp, ngay cả đối với một đặc điểm tưởng chừng đơn giản như màu mắt. Đối với các tình trạng như trầm cảm, nghiên cứu vẫn chưa xác định được tác động đầy đủ của các biến thể di truyền.

Làm Sáng Tỏ “Gen Trầm Cảm”

Một biến thể di truyền có thể làm cho nó có nhiều khả năng — nhưng không chắc chắn — rằng bạn sẽ phát triển một tình trạng liên quan đến biến thể đó.

Nếu một gen liên quan đến một tình trạng cụ thể bị thay đổi, nó có thể nhiều hơn (hoặc ít hơn) góp phần vào sự phát triển của tình trạng đó. Một biến thể di truyền lành tính ít có khả năng ảnh hưởng đến tình trạng bệnh hơn một biến thể gây bệnh.

Trong một số trường hợp, các nhà nghiên cứu xác định được một biến thể di truyền nhưng không biết nó có tác dụng gì. Những biến thể này được coi là có "ý nghĩa chưa được khám phá".

Một số nghiên cứu lớn trên toàn bộ hệ gen đã đề xuất các mối liên hệ di truyền tiềm năng đối với chứng rối loạn trầm cảm chính.

Một nghiên cứu năm 2018 được công bố trên tạp chí Nature Genetics đã xác định một số biến thể di truyền dường như có liên quan đến các triệu chứng trầm cảm và trong một số trường hợp, liên quan đến sự khác biệt trong não (về thể chất).

Mặc dù nghiên cứu đã cung cấp cái nhìn sâu sắc có giá trị về khả năng di truyền của bệnh tâm thần, nhưng không có nghiên cứu nào xác định rõ ràng một gen duy nhất là nguyên nhân gây ra trầm cảm.

Các nhà khoa học tin rằng có nhiều khả năng tất cả các gen và biến thể di truyền khác nhau đều đóng góp một phần nhỏ vào nguy cơ tổng thể của một người. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các gen có thể được di truyền theo những cách khác nhau (phương thức di truyền), đây là một yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến khuynh hướng di truyền của một người nào đó đối với bệnh trầm cảm.

Di Truyền Có Thể Ảnh Hưởng Đến Điều Trị Sức Khỏe Tâm Thần Hay Không?

Trầm cảm có thể được điều trị bằng thuốc, liệu pháp tâm lý và các biện pháp can thiệp khác như liệu pháp hành vi nhận thức (CBT). Một số người có thể được kê đơn kết hợp nhiều phương pháp điều trị trầm cảm khác.

Các gen của bạn có thể ảnh hưởng đến mức độ hiệu quả của một phương pháp điều trị cụ thể đối với bạn. Ví dụ, nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số gen nhất định có thể ảnh hưởng đến mức độ cơ thể bạn hấp thụ và bài tiết các chất kích thích, thậm chí bao gồm cả thuốc chống trầm cảm.

Một số gen được biết là ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc, nhưng kết quả từ những nghiên cứu này chủ yếu được các bác sĩ và nhà nghiên cứu quan tâm.

Nghiên cứu bổ sung là cần thiết để hiểu những phát hiện từ nghiên cứu gen di truyền có thể có ý nghĩa gì đối với thuốc chống trầm cảm cũng như các loại thuốc khác được sử dụng để điều trị trầm cảm.

Hãy bỏ yếu tố di truyền sang một bên, nếu bạn được chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm và đang cố gắng quyết định phương pháp điều trị, hãy nhớ rằng quá trình này có thể mất nhiều thời gian. Bạn có thể cần thử nhiều loại liệu pháp trước khi tìm được phương pháp phù hợp. Bạn thậm chí có thể cần phải điều chỉnh hoặc thay đổi kế hoạch điều trị của mình trong quá trình điều trị. 

Trước khi bắt đầu dùng thuốc điều trị trầm cảm, hãy nói với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn về bất kỳ loại thuốc, vitamin hoặc thảo dược nào bạn đã sử dụng. Các sản phẩm này có thể tương tác với thuốc chống trầm cảm và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của chúng hoặc thậm chí gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng.

Khi bạn thử các cách tiếp cận khác nhau, hãy giữ liên lạc với bác sĩ và nhóm chăm sóc sức khỏe tâm thần của bạn. Hãy chắc chắn rằng nói với họ về những tác dụng phụ bạn gặp phải.

Khả Năng Di Truyền Của Bệnh Trầm Cảm Có Ảnh Hưởng Đối Với Trẻ Em?

Những người bị trầm cảm có thể lo lắng rằng họ sẽ truyền bệnh cho con cái của họ. Mặc dù yếu tố di truyền có thể dẫn đến trầm cảm, nhưng di truyền không phải là yếu tố quyết định duy nhất. Các yếu tố khác góp phần vào nguy cơ, trong khi một số có thể có tính bảo vệ.

Một đứa trẻ có cha hoặc mẹ bị trầm cảm có thể có khuynh hướng di truyền nhưng không nhất thiết mắc bệnh trầm cảm. Các yếu tố khác, bao gồm các yếu tố môi trường hoặc “yếu tố kích hoạt”, cũng có liên quan.

Mặt khác, một đứa trẻ không có thành viên trong gia đình mắc bệnh trầm cảm và không có khuynh hướng di truyền với tình trạng này có thể trở nên trầm cảm nếu chúng tiếp xúc với một sự kiện kích hoạt chẳng hạn như trải qua một chấn thương.

Ngay cả khi bệnh trầm cảm không “hoành hành trong gia đình bạn”, thì tất cả các bậc cha mẹ và người lớn cần biết các dấu hiệu của bệnh trầm cảm ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Xem Thêm: Biểu Hiện Trầm Cảm Theo Độ Tuổi

Trầm Cảm Với Nguyên Nhân Không Đến Từ Di Truyền

Di truyền là một trong những nguyên nhân tiềm ẩn gây ra trầm cảm. Việc nắm bắt các nguyên nhân cả tiềm ẩn và dễ dàng thấy có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về trầm cảm, nhưng hãy nhớ rằng trầm cảm cũng có thể phát triển khi không có nguyên nhân rõ ràng và rất khó xác định. Các yếu tố đã biết khác góp phần vào tất cả các dạng trầm cảm và các tình trạng sức khỏe tâm thần khác bao gồm:

  • Các chất trong não bộ: Những người bị trầm cảm đôi khi có lượng chất dẫn truyền thần kinh thấp hơn (các chất hóa học trong não ảnh hưởng đến tâm trạng và hạnh phúc). Các chất dẫn truyền thần kinh mà họ có có thể không hiệu quả hoặc hoạt động kém.

  • Thay đổi cấu trúc não: Bộ não của những người bị trầm cảm có thể khác về thể chất và cấu trúc so với não của những người không bị trầm cảm.

  • Nội tiết tố: Các tình trạng như mang thai, rối loạn tuyến giáp và mãn kinh có thể ảnh hưởng đến mức độ hormone. Mức độ hormone thấp hoặc cao có thể gây ra các triệu chứng trầm cảm, đặc biệt ở những người nhạy cảm về mặt di truyền.

  • Căng thẳng tột độ: Trầm cảm hoàn cảnh, hoặc rối loạn điều chỉnh với tâm trạng chán nản, có thể phát triển ở những người đang ở trong tình trạng căng thẳng cao độ hoặc trải qua chấn thương.

Xem Thêm: Vì Sao Một Số Người Dễ Bị Trầm Cảm Hơn?

Lời Kết

Gen di truyền mặc dù là một yếu tố dẫn đến bệnh trầm cảm, nhưng không phải là toàn bộ nguyên nhân của bệnh. Điều cần thiết là bạn phải có nhìn nhận đúng về yếu tố này đối với các nguy cơ mắc trầm cảm. 

Đặc biệt, khi gặp các bác sĩ, chuyên gia tâm lý, nếu gia đình bạn có bất cứ ai đã từng gặp phải bệnh trầm cảm, hãy chia sẻ thẳng thắn để có được chẩn đoán và điều trị tốt nhất. 

Nguồn: Can Genetics Cause Depression? - VeryWellMind

Bài viết liên quan

Gọi cho tôi

Hãy gửi thông tin cho chúng tôi, nhân viên tư vấn của Viện sẽ liên hệ lại Quý khách trong vòng 24h. Thông tin của Quý khách chỉ để chúng tôi liên hệ và không gửi cho bên thứ ba.

Tài nguyên

Trắc nghiệm

https://tracnghiem.tamlyvietphap.vn/

0977.729.396