Liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý hay liệu pháp xúc cảm, hành vi hợp lý về nhân cách (REBT) là một loại trong liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) được phát triển bởi nhà tâm lý học Albert Ellis. REBT là một phương pháp định hướng hành động tập trung vào việc giúp một người đối phó với niềm tin phi lý và học cách quản lý cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của họ theo cách lành mạnh hơn, thực tế hơn.

Khi mọi người giữ niềm tin phi lý về bản thân hoặc thế giới, các vấn đề có thể xảy ra. Mục tiêu của REBT là giúp mọi người nhận ra và thay đổi những niềm tin và lối suy nghĩ tiêu cực đó để khắc phục các vấn đề tâm lý và đau khổ về tinh thần.

Theo REBT, nhận thức, cảm xúc và hành vi của chúng ta được kết nối với nhau. Để hiểu được tác động của các sự kiện và tình huống mà mọi người gặp phải trong cuộc đời, cần phải xem xét niềm tin của mọi người về những trải nghiệm này và những cảm xúc nảy sinh như một kết quả của những niềm tin đó.

Kỹ Thuật Trong REBT

Mô hình ABC rất phổ biến trong các kiến thức về REBT. Mô hình này giải thích việc dù chúng ta có đổ lỗi như thế nào cho các sự kiện bên ngoài về sự bất hạnh của bản thân thì chính cách giải thích của chúng ta về những sự kiện này mới thực sự là ở trung tâm của sự đau khổ tâm lý của chúng ta. Theo đó, ABC là viết tắt của:

A (Activation): Kích hoạt sự kiện, đó là khi có điều gì đó xảy ra trong môi trường xung quanh
B (Belief): Niềm tin, mô tả suy nghĩ của bản thân về sự kiện hoặc tình huống
C (Consequence): Hậu quả, là phản ứng cảm xúc đối với niềm tin của bản thân

Xác Định Niềm Tin Và Áp Dụng Mô Hình REBT

Trong REBT, nhà trị liệu của bạn sẽ giúp bạn học cách áp dụng mô hình ABC vào cuộc sống hàng ngày. Ví dụ, nếu bạn đang cảm thấy chán nản do xung đột trong mối quan hệ của mình, nhà trị liệu có thể giúp bạn xác định nguyên nhân kích hoạt vấn đề của mình trước khi khuyến khích bạn tìm ra niềm tin nào đã dẫn đến cảm xúc tiêu cực của bạn. Sau đó, họ sẽ giúp bạn thay đổi những niềm tin đó và cuối cùng là thay đổi phản ứng cảm xúc của bạn đối với xung đột.

Một bước quan trọng trong quá trình này là nhận ra niềm tin cơ bản dẫn đến đau khổ tâm lý. Trong nhiều trường hợp, những điều này được phản ánh dưới dạng tuyệt đối, như là “Tôi phải”, “Tôi nên” hoặc “Tôi không thể”. Một số niềm tin phi lý phổ biến bao gồm:

Cảm thấy quá khó chịu về lỗi lầm hoặc hành vi sai trái của người khác
Tin rằng bạn phải hoàn toàn có năng lực và thành công trong mọi việc thì mới được coi trọng và xứng đáng
Tin rằng bạn sẽ hạnh phúc hơn nếu tránh được những khó khăn hay thử thách trong cuộc sống
Cảm thấy bản thân không thể kiểm soát được hạnh phúc, và cảm thấy sự hài lòng cũng như niềm vui của bản thân phải phụ thuộc vào những yếu tố bên ngoài.

Giữ những niềm tin kiên định như thế này khiến bạn hầu như không thể phản ứng với các tình huống theo cách lành mạnh về mặt tâm lý. Sở hữu những kỳ vọng cứng nhắc về bản thân và những người khác chỉ dẫn đến sự thất vọng, buộc tội, hối tiếc và lo lắng.

Tranh Luận

Một bước để thay đổi niềm tin của bạn là trải qua một quá trình gọi là tranh luận. Trong quá trình tranh luận, nhà trị liệu của bạn sẽ thách thức niềm tin phi lý của bạn bằng các phương pháp trực tiếp. Họ có thể đặt câu hỏi trực tiếp về niềm tin của bạn, khiến bạn phải suy nghĩ lại về chúng hoặc họ có thể yêu cầu bạn tưởng tượng ra một quan điểm khác mà bạn chưa từng cân nhắc trước đây.

Tranh luận nhằm dạy cho bạn những kỹ năng suốt đời để giúp bạn quản lý phản ứng cảm xúc và sức khỏe tâm thần tổng thể.

Mặc dù mỗi nhà trị liệu có thể tiếp cận theo các cách khác nhau, nhưng thách thức niềm tin của bạn là một phần của quá trình. Ellis gợi ý rằng thay vì chỉ đơn giản là sự ủng hộ và hỗ trợ, các nhà trị liệu cần phải thẳng thắn, trung thực và logic để thúc đẩy mọi người thay đổi suy nghĩ và hành vi của họ.

Hiểu Biết Sâu Sắc Hơn Và Thay Đổi Hành Vi

Một phần quan trọng của quy trình REBT là học cách thay thế những niềm tin phi lý của bạn bằng những niềm tin lành mạnh hơn. Quá trình này có thể gây nản chí và khó chịu, và việc cảm thấy khó chịu hoặc lo lắng rằng mình đã phạm sai lầm, đó hoàn toàn là điều bình thường.

Tuy nhiên, mục tiêu của REBT là giúp mọi người phản ứng hợp lý với các tình huống thường gây ra căng thẳng, trầm cảm hoặc các cảm giác tiêu cực khác. Khi đối mặt với loại tình huống này trong tương lai, phản ứng lành mạnh về mặt cảm xúc sẽ là nhận ra rằng việc mong đợi thành công trong mọi nỗ lực là không thực tế. Tất cả những gì bạn có thể làm là học hỏi từ tình huống và tiếp tục.

Ba điểm chính mà REBT dạy bạn là:

Bạn xứng đáng được chấp nhận bất kể điều gì ngay cả khi bạn gặp khó khăn hoặc phạm sai lầm; không cần phải xấu hổ hay tội lỗi.
Những người khác cũng đáng được chấp nhận, ngay cả khi hành vi của họ liên quan đến điều gì đó mà bạn không thích.
Những điều tiêu cực đôi khi sẽ xảy ra trong cuộc sống và điều đó không có nghĩa là mọi thứ đang diễn ra theo cách mà chúng không nên như vậy. Cuộc sống không phải lúc nào cũng tích cực và không có lý do hợp lý nào để mong đợi điều đó.

Mặc dù REBT sử dụng các chiến lược nhận thức, nhưng nó cũng tập trung vào cảm xúc và hành vi. Ngoài việc xác định và tranh luận về những niềm tin phi lý, nhà trị liệu và thân chủ cũng làm việc cùng nhau để nhắm mục tiêu vào các phản ứng cảm xúc đi kèm với những suy nghĩ có vấn đề. Các kỹ thuật có thể được khuyến khích bao gồm:

Thiền
Viết nhật ký
Hình ảnh hướng dẫn

REBT Hỗ Trợ Vấn Đề Nào?

REBT có một số dữ liệu để chứng minh lợi ích của nó trong nhiều điều kiện khác nhau, bao gồm:

Lo lắng và đau khổ
Trầm cảm
Hành vi gây rối ở trẻ em
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)
Rối loạn lo âu xã hội
Các triệu chứng loạn thần

REBT cũng cho thấy nhiều hứa hẹn trong tâm lý học thể thao, nơi nó có thể được sử dụng để giúp các vận động viên vượt qua những niềm tin phi lý có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và thành tích của họ.

Lợi Ích

Khi phát triển liệu pháp xúc cảm, hành vi hợp lý về nhân cách (REBT), mục tiêu của Ellis là tạo ra một phương pháp tiếp cận theo định hướng hành động đối với liệu pháp tâm lý mang lại kết quả bằng cách giúp mọi người quản lý cảm xúc, nhận thức và hành vi của họ. Thật vậy, nghiên cứu cho thấy rằng REBT có hiệu quả trong việc giảm thiểu những niềm tin phi lý và thay đổi hành vi.

Chúng tôi thấy kết quả tương tự trong tâm lý học thể thao, nơi REBT có thể làm giảm niềm tin phi lý và giảm lo lắng cho vận động viên.

Nhìn chung, REBT mang lại một số lợi ích về hành vi, như:

Giảm cảm giác tức giận, lo lắng, trầm cảm và đau khổ
Cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống
Thành tích học tập và kỹ năng xã hội tốt hơn

Tính Hiệu Quả

REBT có nhiều ứng dụng tiềm năng bởi vì nó tập trung vào giáo dục và hành động, nên nó có thể hiệu quả đối với nhiều tình huống và tình trạng sức khỏe tâm thần. Nó thậm chí có thể dẫn đến sự thay đổi lâu dài ở những người trải qua hình thức trị liệu này.

Sự Kiệt Quệ Trong Học Đường Và Nơi Làm Việc

Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu tác động của REBT đối với thành tích học tập và chuyên môn. Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy phương pháp này có hiệu quả trong việc giảm các triệu chứng kiệt sức cho sinh viên chưa tốt nghiệp và tiếp tục có hiệu quả thậm chí nhiều tháng sau khi liệu pháp kết thúc.

Một nghiên cứu khác cũng trong năm 2018 cho thấy kết quả tương tự đối với nhóm lao động với nghề nghiệp là y tá. Nhóm REBT đã giảm căng thẳng và sự kiệt quệ liên quan đến công việc của nhóm lao động này, đồng thời tăng sự hài lòng và cam kết trong công việc của họ đối với tổ chức của họ.

Hiệu Quả Với Trầm Cảm & Lo Âu

REBT có thể có hiệu quả trong việc giảm các triệu chứng cho những người bị trầm cảm hoặc lo âu. Các tác động tích cực dường như cũng kéo dài ngay cả sau khi kết thúc điều trị.

Lý do là bởi nó nhấn mạnh:

Xác định lỗi nhận thức
Thách thức niềm tin phi lý
Tách cá nhân khỏi hành vi của họ
Thực hành chấp nhận

Những Điều Cần Cân Nhắc

REBT có thể mang tới một quá trình đầy thử thách. Đối với một số người, tranh luận là quá trình có thể gây ra tình trạng hung hăng do cảm giác đối đầu mang lại. Do đó, quá trình tranh luận cho thấy việc đối mặt với những suy nghĩ phi lý của bản có thể khó khăn đến nhường nào, và rõ ràng là không hề dễ để có thể chấp nhận rằng những suy nghĩ của bản thân là không lành mạnh. Quá trình thay đổi những suy nghĩ này có thể còn khó khăn hơn, vì nó có thể liên quan đến việc học cách từ bỏ những niềm tin đã có từ lâu.

REBT nhằm mục đích dạy cho bạn những kỹ năng có tính lâu dài và do đó, đây không phải là một quá trình thụ động. Các phiên trị liệu bằng liệu pháp này có thể liên quan đến việc đọc và làm bài tập về nhà, và bạn có thể sẽ phải bước ra khỏi vùng an toàn của mình để nhận được những lợi ích của hình thức trị liệu này.

Nên Bắt Đầu Với REBT Như Thế Nào?

Điều đầu tiên khi bắt đầu trị liệu bằng liệu pháp xúc cảm, hành vi hợp lý về nhân cách (REBT) là bạn cần tìm một chuyên gia tâm lý thực thụ.

Ngoài ra bạn cũng cần tìm hiểu về những gì cần chuẩn bị cho phiên trị liệu đầu tiên. Tham khảo các yêu cầu chung tại đây.

Nguồn: Verywellmind – What Is Rational Emotive Behavior Therapy (REBT)?

Link Gốc

Phương Pháp Trị Liệu - Điều Trị

Tổng Quan Về Lý Thuyết Xúc Cảm, Hành Vi Hợp Lý Về Nhân Cách – REBT