Vì Sao Một Số Người Sẵn Sàng Xả Thân Cứu Người Khác Dù Nguy Hiểm?

Những anh hùng luôn chạm đến trái tim chúng ta, khiến chúng ta phải ngưỡng mộ và xem xét lại cách nhìn của mình về thế giới. Chỉ cần nhìn vào hàng tá các bộ phim siêu anh hùng đang chiếu ngày nay, bạn có thể thấy xã hội của chúng ta coi trọng và yêu mến các anh hùng đến nhường nào. Phim ảnh là vậy, nhưng thực tế cũng không hề thiếu những người anh hùng đã và đang cống hiến sức mình cho đời. Thế nhưng, câu hỏi đặt ra là chẳng ai mong muốn phải đối mặt với nguy hiểm, vậy những người đã và đang làm những công việc với tính chất này để cứu giúp người khác thì sao? Vì sao họ sẵn sàng xả thân nguy hiểm để cứu mạng người khác? 

Ví Dụ Về Chủ Nghĩa Anh Hùng

Khi nghĩ đến anh hùng, những y bác sĩ luôn thường trực cứu giúp bệnh nhân ở tuyến đầu, khi dịch Covid-19 bùng phát, hay những người lính cứu hỏa cũng là một ví dụ sống động về chủ nghĩa anh hùng. 

Định Nghĩa Về Chủ Nghĩa Anh Hùng

"Anh hùng thực sự là người có nhận thức rất cao, không màng mọi việc. Nó không phải là sự thôi thúc để vượt qua những người khác bằng bất cứ giá nào, mà là sự thôi thúc “phục vụ” người khác bằng bất cứ giá nào.” Arthur Ashe, vận động viên quần vợt chuyên nghiệp nói. 

Chủ nghĩa anh hùng là thứ điều được coi trọng trên khắp các nền văn hóa, nhưng chúng ta định nghĩa chính xác một anh hùng như thế nào? Điều gì đã thôi thúc một số người thực hiện các hành vi có tính chất anh hùng?

Mặc dù các nhà nghiên cứu biết rất nhiều về nguyên nhân khiến mọi người thực hiện các hành động được mô tả là xấu xa, nhưng hiểu biết của chúng ta về điều gì khiến một người trở thành anh hùng không quá rõ ràng và định nghĩa về chủ nghĩa anh hùng có thể khác nhau giữa mỗi người.

Định Nghĩa Về Anh Hùng Bởi Các Chuyên Gia

Các nhà tâm lý học và các nhà nghiên cứu đã định nghĩa chủ nghĩa anh hùng như thế nào? Đây chỉ là một vài trong số rất nhiều đề xuất được đưa ra bởi các chuyên gia khác nhau:

"Vậy thì, nói một cách đơn giản, chìa khóa của chủ nghĩa anh hùng là mối quan tâm đến những người khác. Những người anh hùng cần hoặc có mối quan tâm nhằm bảo vệ một mục đích đạo đức, bất chấp có rủi ro cá nhân hay được thực hiện mà không mong đợi phần thưởng hay không." —Philip Zimbardo, giải thích trong "What Makes a Hero?"

"Chúng tôi nhận thấy rằng niềm tin của mọi người về các anh hùng có xu hướng tuân theo một khuôn mẫu có hệ thống. Sau khi thăm dò ý kiến ​​của một số người, chúng tôi phát hiện ra rằng các anh hùng hoặc có phẩm chất đạo đức tốt hoặc có năng lực cao, hoặc có cả hai. Đặc biệt hơn, các anh hùng được cho là có tám đặc điểm, mà chúng tôi gọi là The Great Eight. Những đặc điểm này là thông minh, mạnh mẽ, kiên cường, vị tha, quan tâm, lôi cuốn, đáng tin cậy và truyền cảm hứng. Hầu hết các anh hùng đều có phần lớn các đặc điểm kể trên, và rất hiếm có một ai có đầy đủ các đặc điểm đó.” Theo Scott T. Allison and George R. Goethals, trong "Our Definition of 'Hero'"

"... dường như không có một đặc điểm xác định nào giúp phân biệt anh hùng và hành vi anh hùng. Anh hùng có nhiều khái niệm đa dạng, và dường như không có ranh giới cứng nhắc nào còn tồn tại trong xã hội ngày nay. Thay vào đó, khái niệm anh hùng được tạo thành từ các nhóm cá nhân có đặc điểm mờ nhạt được sắp xếp dựa trên các thành viên trong danh mục nguyên mẫu anh hùng (Fiske & Taylor, 2008; Hepper và cộng sự, 2012). Các đặc điểm nguyên mẫu nhất của anh hùng, được xác định trong nghiên cứu của chúng tôi, là dũng cảm, đạo đức chính trực, can đảm, bảo vệ, tin tưởng, trung thực, vị tha, tự hy sinh, quên mình, kiên quyết, tiết kiệm, truyền cảm hứng và hữu ích. " — Elaine L. Kinsella, Timothy D. Ritchie và Eric R. Igou, "Zeroing on Heroes: A Prototype Analysis of Hero Features" 

Các định nghĩa khác thường phân tích chủ nghĩa anh hùng theo các loại hoặc mức độ của rủi ro cá nhân và sự hy sinh liên quan. Một số liên quan đến những hành động lớn như gây nguy hiểm đến tính mạng của một người để cứu người khác, trong khi có những hành động anh hùng khác ở mức độ nhỏ hơn. Đó là những hành động hàng ngày được thiết kế để giúp đỡ một người đang gặp khó khăn.

Nhà tâm lý học Frank Farley phân biệt giữa cái mà ông gọi là chủ nghĩa anh hùng “mức độ lớn (Big H)” và "mức độ nhỏ (Small H)". Chủ nghĩa anh hùng mức độ lớn tiềm ẩn nhiều nguy cơ như bị thương, đi tù hoặc thậm chí tử vong. Mặt khác, chủ nghĩa mức độ nhỏ lại liên quan đến những việc mà nhiều người trong chúng ta làm hàng ngày; giúp đỡ ai đó, tử tế và đứng lên vì công lý. Những điều này thường không liên quan đến rủi ro cá nhân. 

Tại Sao Nhiều Người Có Hành Vi Anh Hùng?

Khi đã hiểu về chủ nghĩa anh hùng, câu hỏi được đặt ra là tại sao mọi người muốn trở thành anh hùng? Các anh hùng có đặc điểm nào giống nhau hay không? Farley gợi ý rằng có hai yếu tố chính làm nền tảng cho những hành động anh hùng vĩ đại có nguy cơ gây tổn hại cho cá nhân: hành vi chấp nhận rủi ro và lòng hào hiệp.

Những người mạo hiểm mạng sống của mình để phục vụ người khác đương nhiên rằng họ chấp nhận rủi ro lớn và họ cũng sở hữu rất nhiều lòng trắc ẩn, lòng tốt, sự đồng cảm và vị tha.

Các nhà nghiên cứu từ lâu đã biết rằng cả người và động vật đều có nhiều khả năng giúp đỡ người khác trong mối quan hệ họ hàng về mặt di truyền, một khái niệm được gọi là sự chọn lọc trong dòng họ (kin selection), theo một nghiên cứu được công bố vào năm 2013. rằng những gen mang đặc điểm gắn với chủ nghĩa anh hùng sẽ được truyền lại cho các thế hệ tương lai.

Trong những trường hợp khác, chúng tôi giúp đỡ người khác với mong muốn một ngày nào đó họ có thể đáp lại, một ý tưởng được gọi là lòng vị tha có đi có lại. Nhưng còn những kiểu vị tha không phụ thuộc vào việc giúp đỡ người thân hay mong đợi một sự đền đáp nào đó thì sao?

Trong những trường hợp như vậy, các biến số về tình huống, văn hóa và tính cách có thể đóng vai trò then chốt. Sau khi mọi người có những hành động anh hùng, họ thường tuyên bố rằng họ không coi mình là anh hùng, rằng họ chỉ đơn giản là đang làm những gì mà bất kỳ ai trong hoàn cảnh đó cũng phải làm. Trước những tình huống sinh tử trước mắt, sức mạnh và tính tức thời của tình huống có thể thôi thúc một số người hành động.

Tính Cách Có Thể Ảnh Hưởng Đến Chủ Nghĩa Anh Hùng

Những yếu tố hoàn cảnh tương tự/giống nhau kích thích tới một số cá nhân thực hiện hành động anh hùng nhưng cũng có thể gây tình trạng ngược lại. Khi một cuộc khủng hoảng xảy ra trước sự chứng kiến ​​của nhiều người, chúng ta thường rơi vào “bẫy không hành động” bằng cách cho rằng ai đó sẽ hỗ trợ - một hiện tượng được gọi là hiệu ứng người ngoài cuộc.

Vì vai trò và trách nhiệm cá nhân sẽ bị ảnh hưởng bởi sự hiện diện của người khác có thể đứng ra trợ giúp, vì vậy mà chúng ta đã tin rằng người khác sẽ đảm nhận vai trò anh hùng chứ không phải bản thân mình. Mặc dù vậy, một số người cũng có thể có những đặc điểm tính cách khiến họ phải cư xử theo những cách vị tha và anh hùng.

Theo một nghiên cứu được công bố vào năm 2016, các nhà nghiên cứu đã gợi ý rằng những người có tư duy đặc biệt khiến họ cư xử tự tin và rất có đạo đức trong những tình huống khó khăn, họ có xu hướng hành động ngay lập tức và vô thức khi tình huống khẩn cấp xảy ra.

Anh Hùng Bẩm Sinh & Luyện Tập

Một trong những câu hỏi lớn nhất mà các nhà nghiên cứu phải đối mặt là cuộc tranh luận không hồi kết giữa bẩm sinh và luyện tập. Chủ nghĩa anh hùng là thứ mà chúng ta sinh ra đã có, hay là thứ có thể học tập và rèn luyện được? Đây sẽ là một ý kiến ​​đáng để suy ngẫm:

Philip Zimbardo giải thích: "Một số người tranh luận rằng con người sinh ra là tốt hay sinh ra xấu; tôi nghĩ điều đó thật vô lý". "Tất cả chúng ta đều được sinh ra với khả năng để trở thành bất cứ ai mà chúng ta muốn, và chúng ta được định hình bởi hoàn cảnh của chúng ta - bởi gia đình hoặc nền văn hóa hoặc khoảng thời gian mà chúng ta lớn lên, đó là những điều bẩm sinh; dù chúng ta lớn lên trong một khu vực chiến tranh so với hòa bình hay chúng ta lớn lên trong nghèo đói thay vì thịnh vượng. Vì vậy, mỗi người trong chúng ta có thể sở hữu khả năng làm những điều mà một anh hùng có thể làm. Mỗi người chúng ta đều sở hữu một anh hùng bên trong, và nếu được kích thích từ hoàn cảnh, người anh hùng đó hoàn toàn có khả năng thể hiện năng lực của mình để cứu giúp người khác.”

Nguồn: The Psychology of Heroism - VeryWellMind

Bài viết liên quan

Gọi cho tôi

Hãy gửi thông tin cho chúng tôi, nhân viên tư vấn của Viện sẽ liên hệ lại Quý khách trong vòng 24h. Thông tin của Quý khách chỉ để chúng tôi liên hệ và không gửi cho bên thứ ba.

Tài nguyên

Trắc nghiệm

https://tracnghiem.tamlyvietphap.vn/

0977.729.396