Những điều bạn nên biết về bệnh rối loạn lưỡng cực

Tổng quát về bệnh rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực (RLLC) là một tình trạng sức khỏe tâm thần gây ra sự thay đổi tâm trạng cực độ bao gồm pha hưng (hưng cảm và hưng cảm cường độ nhẹ) và pha trầm (trầm cảm).
Khi tâm trạng ở pha trầm, bạn có thể cảm thấy buồn hoặc tuyệt vọng, mất hứng thú trong hầu hết các hoạt động. Ngược lại, khi thay đổi sang pha hưng (hưng cảm hoặc hưng cảm cường độ nhẹ), bạn có thể cảm thấy hưng phấn, tràn đầy năng lượng hoặc cáu kỉnh bất thường. Những thay đổi tâm trạng này có thể gây ảnh hưởng đến giấc ngủ, năng lượng, hoạt động, phán đoán, hành vi và khả năng suy nghĩ rõ ràng của người bệnh.
bệnh rối loạn lưỡng cực

Các giai đoạn thay đổi tâm trạng có thể xảy ra hiếm khi hoặc nhiều lần trong năm tùy vào từng bệnh nhân khác nhau. Trong khi hầu hết mọi người sẽ trải qua một số triệu chứng cảm xúc giữa các đợt, một số lại có thể không gặp phải bất kỳ triệu chứng nào.

Mặc dù bệnh rối loạn lưỡng cực có thể kéo dài suốt đời, nhưng bạn có thể kiểm soát tâm trạng thất thường và các triệu chứng khác bằng cách tuân theo kế hoạch điều trị. Trong hầu hết các trường hợp, rối loạn lưỡng cực được điều trị bằng thuốc và tư vấn tâm lý (liệu pháp tâm lý).

Dấu hiệu bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Có nhiều loại RLLC và các rối loạn liên quan, có thể bao gồm hưng cảm hoặc hưng cảm cường độ nhẹ và trầm cảm. Các triệu chứng có thể gây ra những thay đổi khó lường trong tâm trạng và hành vi, dẫn đến việc đau khổ và khó khăn đáng kể trong cuộc sống.
  • •    RLLC dạng I: Có ít nhất một giai đoạn hưng cảm (manic) có thể trước hoặc sau giai đoạn hưng cảm nhẹ (hypomanic) hoặc trầm cảm nặng. Trong một số trường hợp, hưng cảm có thể gây ra tình trạng xa rời thực tế (rối loạn tâm thần).
  • •    RLLC dạng II: Có ít nhất một giai đoạn trầm cảm nặng và ít nhất một giai đoạn hưng cảm nhẹ, nhưng chưa bao giờ có giai đoạn hưng cảm nặng.
  • •    Rối loạn khí sắc theo chu kỳ được xác định bởi nhiều khoảng thời gian xuất hiện triệu chứng hưng cảm nhẹ cũng như xuất hiện triệu chứng trầm cảm kéo dài ít nhất 2 năm (ở trẻ em và trẻ vị thành niên là 1 năm). Tuy nhiên, các triệu chứng này không đáp ứng được các tiêu chuẩn chẩn đoán mô tả giai đoạn hưng cảm và trầm cảm chính thức.
  • •    Các loại khác: Các loại này có thể bao gồm rối loạn lưỡng cực và các rối loạn liên quan gây ra bởi một số loại thuốc hoặc rượu hoặc do một tình trạng sức khỏe, chẳng hạn như Hội chứng Cushing, đa xơ cứng hoặc đột quỵ.
Lưu ý rằng RLLC dạng II không phải là một dạng nhẹ hơn của RLLC dạng I, mà là một chẩn đoán riêng biệt. Trong khi các giai đoạn hưng cảm của rối loạn lưỡng cực I có thể nghiêm trọng và nguy hiểm, những người bị rối loạn lưỡng cực II có thể bị trầm cảm trong thời gian dài hơn.

Mặc dù rối loạn lưỡng cực có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng nó thường được chẩn đoán ở tuổi thiếu niên hoặc đầu những năm 20 tuổi. Các dấu hiệu của bệnh rối loạn lưỡng cực có thể khác nhau ở mỗi người và các triệu chứng có thể thay đổi theo thời gian.

Hiểu rõ hơn về hưng cảm và hưng cảm cường độ nhẹ

Hưng cảm và hưng cảm cường độ nhẹ là hai loại khác nhau, nhưng lại có các triệu chứng giống nhau. Hưng cảm (mania) trầm trọng hơn chứng hưng cảm cường độ nhẹ (hypomania) và gây ra nhiều vấn đề cần được chú ý hơn như trong công việc, trường học và các hoạt động xã hội, cũng như những khó khăn trong mối quan hệ. Hưng cảm cũng có thể gây ra tình trạng xa rời thực tế (rối loạn tâm thần) và được các bác sĩ khuyên nên nhập viện.
Cả hưng cảm và hưng cảm nhẹ đều bao gồm 3 hoặc hơn 3 trong các triệu chứng dưới đây:
  • •    Lạc quan bất thường
  • •    Nhiều năng lượng, hoạt động nhiều, dễ bị kích động
  • •    Cảm giác hạnh phúc và tự tin thái quá (hứng phấn)
  • •    Giảm nhu cầu ngủ
  • •    Nói nhiều bất thường
  • •    Hoang tưởng
  • •    Mất tập trung
  • •    Khả năng tự ra quyết định kém
bệnh rối loạn lưỡng cực  1_26.8

Giai đoạn trầm cảm và những ảnh hưởng của nó

Giai đoạn trầm cảm bao gồm các triệu chứng nghiêm trọng gây khó khăn trong các hoạt động hàng ngày tại cơ quan, trường học, các hoạt động xã hội hoặc các mối quan hệ. Một giai đoạn trầm cảm trong RLLC bao gồm năm hoặc nhiều hơn các triệu chứng sau:
  • •    Tâm trạng chán nản, chẳng hạn như cảm thấy buồn, trống rỗng, tuyệt vọng hoặc dễ khóc (ở trẻ em và trẻ vị thành niên, tâm trạng này biểu hiện là sự cáu kỉnh)
  • •    Mất hứng thú, không cảm thấy thích thú trong tất cả hoặc gần như tất cả các hoạt động
  • •    Sụt cân nhiều, tăng cân đột ngột, giảm hoặc tăng cảm giác thèm ăn (ở trẻ em, tăng cân không như mong đợi có thể là dấu hiệu của bệnh trầm cảm)
  • •    Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều
  • •    Bồn chồn hoặc hành vi chậm chạp
  • •    Mệt mỏi, thiếu năng lượng
  • •    Cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi quá mức hoặc không phù hợp
  • •    Giảm khả năng suy nghĩ hoặc tập trung, thiếu quyết đoán.
  • •    Suy nghĩ lặp lại về cái chết và tự gây hại

Các đặc điểm khác của rối loạn lưỡng cực

Các dấu hiệu và triệu chứng của rối loạn lưỡng cực dạng I và dạng II có thể bao gồm các đặc điểm khác, chẳng hạn như lo lắng buồn bã, u uất, rối loạn tâm thần…. Thời gian của các triệu chứng có thể bao gồm các nhãn chẩn đoán như đi xe đạp hỗn hợp hoặc nhanh. Ngoài ra, các triệu chứng lưỡng cực có thể xảy ra khi mang thai hoặc thay đổi theo mùa.

Triệu chứng ở trẻ em và trẻ vị thành niên

Việc nhận biết triệu chứng RLLC ở trẻ em và trẻ em thành niên khá là khó khăn. Thông thường, rất khó để phân biệt liệu đây có phải là những cảm xúc thăng trầm bình thường, hay là kết quả của căng thẳng hoặc sang chấn, hay dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tâm thần khác ngoài rối loạn lưỡng cực.

Trẻ em và trẻ vị thành niên có thể có các giai đoạn trầm cảm hoặc hưng cảm nhẹ đến hưng cảm rõ rệt, nhưng khác so với người lớn bị chứng rối loạn lưỡng cực. Và sự thay đổi tâm trạng ở trẻ em có thể diễn ra nhanh chóng hơn giữa các giai đoạn. Một số trẻ trải qua các giai đoạn mà không biểu hiện các triệu chứng thường thấy khiến người lớn khó phát hiện và cảnh giác.
Các dấu hiệu nổi bật nhất của rối loạn lưỡng cực ở trẻ em và trẻ vị thành niên có thể bao gồm tính khí thất thường.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Mặc dù phải trải qua những cảm xúc cực đoan nhưng những người bị rối loạn lưỡng cực thường không nhận ra sự bất ổn về cảm xúc của mình làm ảnh hưởng cuộc sống của bản thân và những xung quanh. Đòng thời, họ cũng không nhận thức được sự điều trị họ đang cần là gì.

Một số người bị RLLC khi trải qua giai đoạn hưng phấn, sẽ làm việc hiệu quả hơn. Tuy nhiên, sự hưng phấn này luôn đi kèm với sự suy sụp tinh thần có thể khiến người mắc RLLC cảm thấy chán nản, kiệt sức - và có thể gặp rắc rối về tài chính, pháp lý hoặc các mối quan hệ.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào của bệnh rối loạn lưỡng cực, hãy đến gặp bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý. Rối loạn lưỡng cực không tự thuyên giảm mà nó cần phải có sự tác động từ các phương pháp điều trị hữu hiệu. Nhận điều trị từ một chuyên gia sức khỏe tâm thần có kinh nghiệm về rối loạn lưỡng cực có thể giúp bạn kiểm soát các triệu chứng của mình tốt hơn.
bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Nguyên nhân của chứng rối loạn tâm lưỡng cực

Các nhà khoa học và bác sĩ vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác của rối loạn lưỡng cực nhưng có thể kể đến một số yếu tố có thể liên quan, chẳng hạn như:

Sự khác biệt sinh học:

Những người mắc rối loạn lưỡng cực dường như có những thay đổi về thể chất trong não của họ. Ý nghĩa của những thay đổi này vẫn chưa được chắc chắn nhưng lại là một trong những nguyên nhân gây ra RLLC.

Di truyền:

Rối loạn lưỡng cực phổ biến hơn ở những người có họ hàng gần mắc RLLC, chẳng hạn như anh chị em hoặc cha mẹ. Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm ra các gen có thể liên quan đến việc gây ra rối loạn lưỡng cực.

Các yếu tố nguy cơ:

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phát triển rối loạn lưỡng cực hoặc kích hoạt giai đoạn đầu tiên của RLLC bao gồm:
  • Có người thân, chẳng hạn như cha mẹ hoặc anh chị em, mắc chứng rối loạn lưỡng cực
  • Gặp giai đoạn căng thẳng cao độ, chẳng hạn như mất đi người thân yêu hoặc sự kiện đau buồn khác
  • Lạm dụng ma túy hoặc rượu bia

Các biến chứng của bệnh tâm thần rối loạn lưỡng cực

Nếu không được điều trị, bệnh rối loạn lưỡng cực có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực trong cuộc sống của bạn, chẳng hạn như:
  • •    Các vấn đề liên quan đến việc sử dụng ma túy và rượu bia
  • •     Tự tử
  • •    Các vấn đề pháp lý hoặc tài chính
  • •    Các mối quan hệ rạn nứt
  • •    Kết quả học tập hoặc làm việc kém

Các vấn đề kèm theo rối loạn lưỡng cực

Nếu mắc rối loạn lưỡng cực, bạn cũng có thể có một vấn đề sức khỏe khác cần được điều trị cùng với rối loạn lưỡng cực. Một số tình trạng có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng rối loạn lưỡng cực hoặc khiến việc điều trị kém hiệu quả hơn. Ví dụ:
  • •    Rối loạn lo âu
  • •    Rối loạn ăn uống
  • •    Rối loạn tăng động- giảm chú ý
  • •    Các vấn đề về ma túy và rượu bia
  • •    Các vấn đề sức khỏe thể chất, chẳng hạn như bệnh tim, các vấn đề về tuyến giáp, đau đầu hoặc béo phì.

Cách phòng ngừa bệnh rối loạn lưỡng cực

Hiện nay, không có cách nào có thể chắc chắn việc ngăn ngừa rối loạn lưỡng cực. Tuy nhiên, điều trị sớm nhất có thể khi xuất hiện các dấu hiệu của rối loạn có thể giúp ngăn ngừa rối loạn lưỡng cực hoặc ngăn ngừa việc các tình trạng sức khỏe tâm thần khác trở nên tồi tệ hơn.

Nếu bệnh nhân được chẩn đoán là mắc, một số chiến lược dưới đây có thể hỗ trợ ngăn ngừa các triệu chứng nhỏ trở thành một giai đoạn cụ thể như hưng cảm hoặc trầm cảm trong RLLC:
  • •    Chú ý đến các dấu hiệu RLLC: Giải quyết các triệu chứng sớm có thể ngăn các đợt bệnh trở nên tồi tệ hơn. Một người mắc RLLC có thể sẽ xác định được mô hình chung cho các giai đoạn và biết được lí do gây nên sự thay đổi giữa các giai đoạn. Lúc này hãy gọi cho bác sĩ/ chuyên gia nếu bạn cảm thấy mình đang rơi vào giai đoạn trầm cảm hoặc hưng cảm. Nhận sự hỗ trợ từ các thành viên trong gia đình hoặc bạn bè để theo dõi các dấu hiệu ấy.
  • •    Tránh sử dụng ma túy và rượu bia: Sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng RLLC và khiến chúng có nhiều khả năng tái phát hơn.
  • •    Dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn: Người mắc RLLC có thể bị thuyết phục để ngừng điều trị. Tuy nhiên, trên thực tế thì điều này là hoàn toàn sai bởi ngừng sử dụng thuốc hoặc tự ý giảm liều có thể gây ra tác dụng phụ  hoặc khiến cho các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn.
Các bạn cần tư vấn tâm lý vui lòng liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ sau:
Gọi cho tôi

Hãy gửi thông tin cho chúng tôi, nhân viên tư vấn của Viện sẽ liên hệ lại Quý khách trong vòng 24h. Thông tin của Quý khách chỉ để chúng tôi liên hệ và không gửi cho bên thứ ba.

Tài nguyên

Trắc nghiệm

https://tracnghiem.tamlyvietphap.vn/