Sự Phát Triển Của Trẻ Qua Các Giai Đoạn Như Thế Nào?

Sự phát triển của trẻ luôn là một trong những mối bận tâm to lớn của cha mẹ. Liệu con đã phát triển đúng hướng chưa? Vì sao đến độ tuổi rồi mà con vẫn chưa biết nói? Vì sao con kém hơn các bạn đồng trang lứa, liệu con có đang gặp các vấn đề về rối loạn phát triển? 

Có hàng tá các câu hỏi đặt ra có thể khiến cha mẹ cảm thấy mông lung, không rõ ràng. Do đó, điều quan trọng là mỗi bậc phụ huynh nên trang bị cho mình những kiến thức cần thiết về việc trang bị những kiến thức cần thiết về các mốc phát triển của con trong các giai đoạn. Khi nắm bắt được các tiến trình này, cha mẹ có thể nhận biết các dấu hiệu khác thường ở con và cho con đi thăm khám, đánh giá ở các cơ sở phù hợp nhằm phát hiện và can thiệp sớm. 

Giai Đoạn: Từ Sơ Sinh – 18 Tháng Tuổi

1-3 tháng

4-6 tháng

5-9 tháng

9-12 tháng

12-18 tháng

Nhận thức

– Thể hiện sự quan tâm đến đồ vật và khuôn mặt con người.

– Nhận diện được sự quen thuộc trên những gương mặt thường gặp

– Nhận diện được âm nhạc

– Đáp lại những dấu hiệu của tình yêu và tình cảm

– Đưa tay lên miệng

– Có thể đổi tay cầm đồ vật hoặc truyền vật giữa hai tay

– Xem mọi thứ rơi

– Tìm kiếm những điều ẩn giấu

– Đã học cách sử dụng một số vật dụng cơ bản như thìa

– Có thể chỉ tên các bộ phận cơ thể

Xã hội và cảm xúc

– Cố gắng nhìn cha mẹ hoặc người khác

– Biết cười với mọi người

– phản ứng với biểu hiện trên gương mặt

– Thích chơi với mọi người

– Các tông giọng khác nhau sẽ khiến trẻ có phản ứng khác nhau

– Thích soi gương

– Nhận diện được người lạ

– Có thể bám víu những người quen thuộc

– Có thể tham gia vào các trò chơi sắm vai đơn giản

– Có thể có cơn giận dữ

– Có thể khóc khi ở cạnh người lạ

Ngôn ngữ

– Bắt đầu thủ thỉ và tạo ra các nguyên âm

– Bình tĩnh hơn khi nói chuyện

– Những cơn khóc khác nhau vì những nhu cầu khác nhau

–  Bắt đầu bắt chước âm thanh

– Cười

– Phản ứng khi nghe tên của chính mình

– Có thể phát âm thêm phụ âm vào nguyên âm

– Có thể giao tiếp bằng cách dùng cử chỉ

– Đã có thể chỉ hướng

– Biết “không” nghĩa là gì

– Có thể bắt chước các cử chỉ và âm thanh

– Biết nói một vài từ

– Biết nói “không”

– Vẫy tay tạm biệt

Vận động/ Thể chất

– Chú ý theo hướng có âm thanh phát ra

– Theo dõi đồ vật bằng mắt

– Nắm đồ vật

– Nâng đầu dần dần trong thời gian dài hơn

– Nhìn thấy mọi thứ và với lấy chúng

– Có thể nâng người lên nhờ cánh tay khi nằm sấp

– Có thể lăn lộn

– Có thể tự ngồi dậy

– Có thể nhảy khi giữ ở tư thế đứng

– Có thể cuộn người theo cả hai hướng

– Có thể kéo người lên ở tư thế đứng

– Biết bò

– Biết đi nhưng nhờ vào việc bám vào vật dụng nào đó

– Tự đứng vững

– Có thể leo lên một hoặc hai bậc thang

– Có thể uống nước từ cốc

Giai Đoạn: Từ 18 Tháng – 2 Năm

18 tháng 

24 tháng

Nhận thức

– Có thể nhận biết những đồ vật quen thuộc trong sách tranh

– Biết mục đích sử dụng của những đồ vật thông thường

– Có thể vẽ nguệch ngoạc

– Làm theo các yêu cầu từng bước như “Đứng lên”, “Ngồi xuống”,…

– Biết xây tháp từ các khối

– Thực hiện các nhiệm vụ theo hướng dẫn hai mệnh lệnh đơn giản

– Nhóm các hình dạng và màu sắc với nhau

– Chơi trò chơi đóng vai

Cảm xúc và xã hội

– Có thể giúp đỡ cha mẹ trong một số công việc như cất đồ chơi

– Tự hào về những gì mình đã đạt được

– Nhận ra mình trong gương; thể hiện nhiều biểu cảm trên khuôn mặt

– Có thể khám phá môi trường xung quanh khi có cha mẹ ở gần

– Thích thú với những ngày đi chơi

– Chơi cạnh những đứa trẻ khác; hoặc có thể bắt đầu biết chơi với những trẻ khác.

– Có thể không tuân theo những yêu cầu mà cha mẹ hoặc người lớn đưa ra

Ngôn ngữ

– Biết một số từ

– Làm theo hướng dẫn đơn giản

– Thích nghe truyện ngắn hoặc bài hát

– Biết hỏi những câu đơn giản

– Có thể kể tên nhiều thứ

– Sử dụng các cụm có hai từ đơn giản

– Biết tên những người quen

Vận động/Thể chất

– Có thể mặc quần áo với sự giúp đỡ của người lớn. 

– Bắt đầu biết chạy

– Có thể uống nước từ cốc mà không gặp nhiều khó khăn

– Có thể ăn được bằng thìa

– Có thể kéo vật/đồ chơi khi di chuyển

– Có thể nhảy

– Biết cách ngồi trên ghế

– Chạy vững 

– Nhảy lên xuống

– Đứng bằng đầu ngón chân

– Có thể vẽ các đường thẳng hoặc các hình có dạng tròn

– Có thể ném được bóng

– Có thể trèo lên cầu thang nhờ bám theo tay vịn

Giai Đoạn: Từ 3 – 5 Tuổi

3 tuổi

4 tuổi 

5 tuổi

Nhận thức

– Có thể giải một câu đố có 3-4 phần

 – Có thể sử dụng đồ chơi có bộ phận chuyển động như nút bấm và đòn bẩy

– Có thể xoay tay nắm cửa

– Có thể lật trang sách

– Có thể đếm được

– Có thể vẽ hình que

– Có thể đoán trước được điều gì sẽ xảy ra trong một câu chuyện

– Có thể chơi các trò board game đơn giản

– Có thể gọi tên một số màu sắc, chữ số và chữ in hoa

– Vẽ hình “người” phức tạp hơn

– Đếm được 10 đồ vật

– Có thể chép chữ cái, số và các hình dạng đơn giản

– Hiểu về thứ tự trong các quy trình đơn giản

– Nói được tên người/vật và địa chỉ nhà 

– Biết đọc tên màu sắc

Xã hội và cảm xúc

– Thể hiện sự đồng cảm với những đứa trẻ bị tổn thương hoặc đang khóc

– Thể hiện tình cảm

– Hiểu  về tính sở hữu “của tôi”, “của bạn”

– Có thể khó chịu nếu thói quen bị thay đổi

– Có thể mặc quần áo

– Biết thế nào là lần lượt

– Có thể chơi các trò chơi sắm vai gia đình

– Có thể chơi cùng với bạn

– Nói về những điều bản thân thích và không thích

– Biết giả vờ; có thể gặp khó khăn khi phân biệt đâu là thật và đâu là giả vờ

– Có nhận thức về giới tính

– Thích chơi đùa cùng bạn bè

– Hát, nhảy và có thể chơi trò chơi đóng vai

– Thay đổi trạng thái giữa nghe lời và chống đối

– Có thể phân biệt đâu là thật và đâu là giả vờ

Ngôn ngữ

– Nói chuyện sử dụng 2-3 câu một lúc

– Có vốn từ về những thứ được sử dụng hàng ngày

– Gia đình có thể hiểu được ngôn ngữ của trẻ

– Hiểu các giới từ đơn giản chỉ vị trí như trên, trong dưới,..

– Có thể nói về những gì xảy ra ở nhà trẻ hoặc ở trường

– Nói câu trọn vẹn

– Có thể nhận ra hoặc nói một cách có âm điệu

– Có thể nói đầy đủ họ và tên

– Có thể kể chuyện mà không bị lạc đề

– Đọc thuộc lòng các bài thơ hoặc hát các bài hát

– Có thể gọi tên các chữ cái và số

– Có thể trả lời những câu hỏi đơn giản về những câu chuyện

Vân động/ Thể chất

– Có thể đi lên xuống bậc thang với một chân trên mỗi bậc thang.

– Chạy và nhảy dễ dàng

– Bắt một quả bóng

– Trượt xuống dốc

– Đi lùi

– Tự tin leo cầu thang

– Có thể nhảy

– Đổ chất lỏng với sự giúp đỡ của một người lớn

– Có thể lộn nhào

– Biết sử dụng kéo

– Nhảy hoặc đứng bằng một chân trong khoảng 10 giây

– Có thể đu trên xích đu

– Đi vào phòng tắm trong nhà vệ sinh

>>>> Tham khảo: Dịch Vụ Đánh Giá – Chẩn Đoán Rối Loạn Phát Triển & Vấn Đề Tâm Lý Ở Trẻ Em

Giai Đoạn: Đi Học 

6-8 tuổi

9-11 tuổi

12-14 tuổi

15-17 tuổi

Nhận thức

– Có thể hoàn thành yêu cầu có 3 mệnh lệnh

– Có thể đếm ngược

– Biết trái và phải

– Biết đọc thời gian

– Có thể sử dụng các thiết bị thông dụng, bao gồm điện thoại, máy tính bảng và máy chơi game

– Viết truyện và viết thư

– Duy trì sự tập trung trong khoản thời gian dài hơn

– Phát triển quan điểm và ý kiến có thể khác với quan điểm của cha mẹ

– Hiểu được rằng cha mẹ có thể sai, và không phải luôn luôn đúng

– Khả năng nắm bắt được ngôn ngữ tượng hình

– Khả năng tư duy logic được cải thiện nhưng vỏ não trước trán vẫn chưa trưởng thành

– Tiếp thu và hình thành các thói quen làm việc và học tập

– Có thể giải thích quan điểm và lựa chọn của mình

– Tiếp tục có sự khác biệt trong suy nghĩ với cha mẹ

Xã hội và cảm xúc

– Hợp tác và chơi với người khác

– Có thể chơi với trẻ em khác giới

– Bắt chước hành vi của người lớn

– Cảm thấy ghen tị

– Ý thức về tính riêng tư của cơ thể.

– Có thể có bạn thân

– Có thể nhìn từ quan điểm của người khác

– Trải nghiệm nhiều áp lực ngang hàng hơn

– Trở nên độc lập và tách dần  khỏi cha mẹ

– Thể hiện tâm trạng ủ rũ

– gia tăng Mong muốn về việc được riêng tư

– Tăng sự quan tâm đối với hẹn hò và tình dục

– Dành ít thời gian cho gia đình và dành nhiều thời gian cho các hoạt động với bạn bè

– Đồng cảm với mọi người nhiều hơn

Ngôn ngữ

– Có thể đọc sách đa dạng chủ đề

– Hiểu lời nói và nói tốt

– Lắng nghe có mục đích (ví dụ với  mục đích sở thích/quan tâm hoặc vì mục đích học tập)

– Hình thành ý kiến ​​dựa trên những gì được nghe

– Biết ghi chép tóm tắt

– Biết tuân theo các hướng dẫn bằng văn bản

– Rút ra suy luận logic dựa trên việc đọc

– Triển khai các luận điểm cho một ý chính đã nêu 

– Có thể biết lập kế hoạch và thuyết trình

– Có thể nói bóng gió

– Có thể sử dụng giọng điệu để truyền đạt ý định; ví dụ như khi mỉa mai

– Có khả năng nói, đọc, nghe và viết trôi chảy, dễ dàng

– Có khả năng tham gia được vào những cuộc trò chuyện có mức độ phức tạp cao hơn

– Có kỹ năng giao tiếp linh hoạt theo các kiểu khác nhau khi ở các nhóm khác nhau

– Có khả năng viết một cách thuyết phục

– Có khả năng hiểu các câu tục ngữ, ngôn ngữ tượng hình và phép so sánh

Vận động/ Thể chất

– Có thể đạp xe, nhảy dây, hoặc chơi các môn thể thao phù phù hợp độ tuổi

– Có thể vẽ hoặc tô màu

– Có thể đánh răng, chải tóc và làm các công việc chăm sóc bản thân cơ bản

– Có thể rèn luyện thể chất để tiến bộ hơn

– Có thể có các dấu hiệu của tuổi dậy thì như ngực nở ra, mọc lông, v.v.

– Tăng trưởng về năng lực trong các hoạt động thể thao và thể chất

– Con gái sẽ bắt đầu có kinh nguyệt

– Các biểu hiện về sự phát triển giới tính ở độ tuổi sẽ tiếp tục diễn ra như mọc lông, thay đổi giọng nói

– Chiều cao hoặc cân nặng có thể thay đổi nhanh chóng và sau đó sự thay đổi bắt đầu chậm lại

Tiếp tục trưởng thành về thể chất, đặc biệt là với nam giới

Kết Lại

Mỗi đứa trẻ lại có một tốc độ phát triển khác nhau, nhưng chặng đường phát triển của trẻ hầu hết phải trải qua những cột mốc có thể dự đoán được. Nếu bạn đang thắc mắc liệu sự phát triển của trẻ có bị chậm trễ hay không, bạn nên sắp xếp cho trẻ đi đánh giá các rối loạn phát triển. Các chuyên gia về sức khỏe tâm lý sẽ giúp đánh giá và chẩn đoán thông qua các bài kiểm tra phù hợp với độ tuổi của con bạn. 

Đây là điều vô cùng quan trọng bởi phát hiện sớm có thể giúp bạn có những hoạt động can thiệp, giúp con phát triển ổn định và hòa nhập xã hội tốt hơn trong tương lai. 

Đăng ký ngay dịch vụ đánh giá rối loạn phát triển ở trẻ em tại đây

Tham khảo: Ages and Stages: How to Monitor Child Development – HealthLine

(Các mốc phát triển trên chỉ mang tính chất tham khảo. Cha mẹ nên tham khảo những đánh giá và chẩn đoán từ chuyên gia để có kết quả chính xác nhất)

Source link

Liên hệ với chúng tôi

All in one