Những người cao tuổi được cho là rất nhạy cảm, và có nguy cơ cao gặp các rối loạn tâm lý, đặc biệt là sang chấn. Nếu bạn đang tìm hiểu về sang chấn tâm lý ở người cao tuổi, hãy tham khảo bài viết sau nhé.

Rối Loạn Căng Thẳng Sau Sang Chấn Và Tuổi Già

Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) là tình trạng thường gặp sau sự kiện sang chấn. Các triệu chứng của PTSD có thể tăng lên theo thời gian, tính bằng năm (hoặc tăng theo độ tuổi). Trên thực tế, có sự ảnh hưởng thuần tập của các nhóm năm sinh và cả quá trình lão hoá đối với những triệu chứng của PTSD.

Ví dụ, khi già đi, sẽ có những thay đổi về vai trò (xã hội) và những sự suy giảm/biến mất về chức năng (thể chất) có thể khiến việc đối phó với những ký ức về chấn thương tâm lý trước đó trở nên khó khăn hơn đối với người lớn tuổi. Có thể liệt kê các yếu tố gây căng thẳng như nghỉ hưu, các vấn đề sức khỏe gia tăng, giảm khả năng cảm giác, giảm thu nhập, mất người thân, giảm các khoản hỗ trợ xã hội, suy giảm nhận thức, và các yếu tố khác. (1)

Để kiểm soát các triệu chứng căng thẳng sau chấn thương trong giai đoạn đầu và giữa cuộc đời, các cá nhân có thể tham gia vào các chiến lược đối phó dựa trên sự tránh né (chẳng hạn như uống rượu hoặc dành nhiều thời gian hay tập trung vào công việc hơn), và những chiến lược này giảm hiệu quả khi họ già đi.

Tính Phổ Biến Của PTSD Ở Người Già

Trong dân số nói chung, khoảng 70% đến 90% người lớn từ 65 tuổi trở lên được cho là đã trải qua ít nhất một sự kiện đau thương có thể xảy ra trong suốt cuộc đời của họ.(2) Sự khác biệt về giới tính cũng có liên quan đến khả năng trải qua chấn thương tâm lý. Dựa trên một mẫu cộng đồng gồm những người lớn tuổi, có khoảng 70% đàn ông lớn tuổi cho biết họ đã trải qua chấn thương trong đời; tỷ lệ ở phụ nữ lớn tuổi trong mẫu này thấp hơn, khoảng 41%.(3) Nghiên cứu này cho rằng sự khác biệt này là do việc sự đối phó với phơi nhiễm của mỗi giới tính là khác nhau.(3)

Xem Thêm: Fawn trong sang chấn

PTSD Ở Người Cao Tuổi Nói Chung

Mặc dù các tài liệu về PTSD ở người lớn tuổi ngày càng nhiều, vẫn còn rất ít các nghiên cứu kiểm tra chấn thương trong các nhóm dân số già. Do đó, có thể cho rằng các con số ở thời điểm hiện tại có thể vẫn chưa phải đại diện chính thức cho tỷ lệ phổ biến của PTSD ở người lớn tuổi. (4)

Tỷ lệ PTSD hiện tại ở người lớn trên 60 tuổi dao động từ 1,5% đến 4%, theo báo cáo trong một số nghiên cứu cộng đồng.(5)
Tỷ lệ phổ biến suốt đời của PTSD trong dân số trưởng thành nói chung là khoảng 8% (6), với ước tính điểm dao động từ 2% đến 17% trong các mẫu quân sự của Hoa Kỳ. (7)
Mặc dù nhiều người lớn tuổi không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn để chẩn đoán PTSD, họ vẫn có thể biểu hiện một số triệu chứng. Tỷ lệ người lớn tuổi có các triệu chứng PTSD cận lâm sàng nằm trong khoảng từ 7% đến 15% (8-10).

PTSD Ở Cựu Chiến Binh Cao Tuổi

Phần lớn các nghiên cứu về PTSD ở người lớn tuổi đã được thực hiện với các Cựu chiến binh cao tuổi. Đối với nhiều Cựu chiến binh lớn tuổi, đặc biệt là các Cựu chiến binh ra trận, những ký ức về trải nghiệm thời chiến có thể làm họ buồn phiền trong lòng rất lâu kể cả khi đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự. So với dân số chung, tỷ lệ phơi nhiễm với sang chấn suốt đời và các triệu chứng PTSD ở các Cựu chiến binh lớn tuổi cao hơn do họ phải chiến đấu và phơi nhiễm trực tiếp tại các khu vực có chiến tranh.

Trong số các Cựu chiến binh nam lớn tuổi, tỷ lệ phơi nhiễm suốt đời với các sự kiện đau thương là khoảng 85% (11).
Trong một nghiên cứu về Cựu chiến binh và cựu tù binh chiến đấu là nam lớn tuổi trong Thế chiến II và Hàn Quốc (tuổi trung bình = 71), tỷ lệ mắc PTSD suốt đời là 53% và tỷ lệ hiện mắc PTSD là 29% (12).
Các ước tính khác nhau tùy thuộc vào dân số được đánh giá; trong số các Cựu chiến binh lớn tuổi đang tìm cách điều trị tâm thần, ước tính PTSD chiếm khoảng từ 37% đến 80% (13). Richardson và cộng sự. (2010) đã đưa ra một cuộc thảo luận kỹ lưỡng về các lý do dẫn đến các tỷ lệ không giống nhau, một số trong đó bao gồm các chiến lược đo lường, lấy mẫu, tổng hợp/loại trừ tiêu chí theo DSM-IV, sự khác biệt về thời gian trải qua sang chấn, khoảng thời gian đánh giá, độ lệch thu hồi kết quả và sự khác biệt trong kinh nghiệm chiến đấu (7).

Tham Khảo: Vicarious trauma

Sang Chấn & PTSD Ở Phụ Nữ Lớn Tuổi Trong Cộng Đồng

Mặc dù ngày càng có nhiều nghiên cứu xem xét tác động của các sự kiện sang chấn mà phụ nữ thường xuyên phải trải qua, chẳng hạn như bạo lực gia đình, phụ nữ lớn tuổi thường không được quan tâm trong nhiều nghiên cứu trước đây. Và theo đó, các nghiên cứu gần đây mới bắt đầu đánh giá những hậu quả lâu dài của những sang chấn giữa các cá nhân, cũng như mức độ phổ biến và đặc tính của PTSD ở phụ nữ lớn tuổi.

Ví dụ:

Trong số một mẫu cộng đồng gồm những phụ nữ lớn tuổi (tuổi trung bình = 70), 72% đã từng trải qua ít nhất một loại chấn thương giữa các cá nhân trong cuộc đời của họ (ví dụ, lạm dụng thể chất hoặc tình dục thời thơ ấu; hiếp dâm) và tỷ lệ chấn thương giữa các cá nhân cao hơn có liên quan đến tăng tâm thần kinh (14).

Bạn có thể đọc thêm về sang chấn thời thơ ấu tại đây.

Trong khi đó, khoảng 44% đến 55% phụ nữ ở mọi lứa tuổi cho biết đã từng trải qua chấn thương tâm lý trong đời (15, 16).
Một dạng tổn thương giữa các cá nhân đặc biệt liên quan đến phụ nữ lớn tuổi là bạo lực do bạn tình gây ra. Phụ nữ trung niên trở lên (từ 45-70 tuổi) có nhiều khả năng bị bạo lực do bạn tình hơn trong một thời gian dài và duy trì mối quan hệ bạo lực (17).

Điều quan trọng là phải nhận ra vai trò của phụ nữ trong nhiều lĩnh vực đã và đang thay đổi theo thời gian. Ví dụ, ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia lực lượng lao động phổ thông và quân đội hơn so với trước đây. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ chấn thương tâm lý và di chứng tâm lý trong nhóm phụ nữ lớn tuổi ở hiện tại và tương lai.

Tham Khảo: Cẩm nang về sang chấn

Kết Lại

Sang chấn tâm lý hay rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) ở người lớn tuổi còn chưa thực sự được quan tâm. Ở Việt Nam, vẫn chưa có nhiều nghiên cứu sang chấn tâm lý ở người cao tuổi, do đó, điều cần thiết là mỗi chúng ta cần có nhận thức đúng đắn về rối loạn tâm lý này ở người già và có các biện pháp hỗ trợ họ – cũng là hỗ trợ chính chúng ta khi về già.

Nguồn: Posttraumatic Stress Symptoms among Older Adults: A Review (https://www.ptsd.va.gov/professional/treat/specific/symptoms_older_adults.asp)

References: Tham khảo trong nguồn

Link Gốc

Sang Chấn Tâm Lý - PTSD

Sang Chấn Tâm Lý Ở Người Già