Sa Sút Trí Tuệ Thể Lewy: Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Chẩn Đoán Và Điều Trị

Cùng Viện Tâm lý Việt – Pháp tìm hiểu sa sút trí tuệ thể lewy là gì? Đâu là nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị và các biện pháp hỗ trợ người thân măc chứng bệnh này.

Sa Sút Trí Tuệ Là Gì?

Sa sút trí tuệ là một hội chứng suy giảm chức năng nhận thức, ảnh hưởng đến trí nhớ, tư duy và khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày. Đây không phải là một bệnh cụ thể mà là một thuật ngữ chung bao gồm nhiều dạng biểu hiện bệnh lý khác nhau, trong đó có sa sút trí tuệ thể Lewy – một trong những dạng phổ biến nhất sau bệnh Alzheimer.

Sa Sút Trí Tuệ Thể Lewy Là Gì?

Sa sút trí tuệ thể Lewy (Lewy body dementia – LBD) là một dạng thoái hóa thần kinh do sự tích tụ bất thường của các protein alpha-synuclein trong não, được gọi là thể Lewy. Những thể protein này gây ảnh hưởng đến các vùng não kiểm soát trí nhớ, tư duy và chuyển động.

Sa sút trí tuệ thể Lewy có nhiều điểm tương đồng với bệnh Alzheimer và Parkinson, gây ra sự suy giảm dần dần về nhận thức, hành vi và khả năng vận động. Người bệnh có thể gặp ảo giác, rối loạn giấc ngủ và khó khăn trong điều chỉnh chức năng cơ thể.

Triệu Chứng Sa Sút Trí Tuệ Thể Lewy

Người mắc hội chứng thoái hoá thần kinh thể Lewy có thể có những triệu chứng sau: 

Ảo giác thị giác

Người mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy thường có ảo giác về thị giác, nghĩa là họ nhìn thấy những Những hình ảnh có thể bao gồm con người, động vật hoặc sự vật ở các hình dạng kỳ lạ, không có thật. Đây là một trong những triệu chứng đặc trưng và có thể xuất hiện sớm trong quá trình tiến triển của bệnh. 

Không chỉ giới hạn ở thị giác, một số bệnh nhân còn có thể gặp tình trạng ảo thanh, nghe thấy âm thanh hoặc giọng nói mà không có nguồn phát. Những ảo giác này có thể gây hoang mang, lo lắng và làm tăng nguy cơ kích động ở người bệnh.

Rối loạn vận động

Các dấu hiệu của bệnh Parkinson có thể xuất hiện ở những cá nhân mắc hội chứng này. Những triệu chứng này bao gồm chuyển động chậm, cơ bắp cứng, run rẩy nhẹ đặc biệt là ở tay hoặc đi lại lảo đảo, dễ té ngã.

Những triệu chứng này làm giảm khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày, ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh, kéo theo những hội chứng sức khỏe, tâm lý khách của người bệnh trong đó có hội chứng dễ bị tổn thương ở người cao tuổi

>> Tham khảo: Hội Chứng Dễ Bị Tổn Thương Ở Người Cao Tuổi

Điều hòa chức năng cơ thể kém

Phần của hệ thần kinh kiểm soát các chức năng tự động được gọi là hệ thần kinh tự động. Chứng sa sút trí tuệ thể Lewy có thể ảnh hưởng đến khả năng của hệ thần kinh tự động trong việc điều chỉnh huyết áp, nhịp tim, ra mồ hôi và các vấn đề về bài tiết và tiêu hóa như mất kiểm soát bàng quang và táo bón. 

Điều này có thể dẫn đến sự giảm đột ngột huyết áp khi đứng dậy, chóng mặt. Những rối loạn này có thể khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi và cũng tăng nguy cơ ngã, chấn thương.

Vấn đề nhận thức

Những người mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy có thể gặp khó khăn trong tư duy tương tự như những người mắc bệnh Alzheimer. Chúng có thể bao gồm nhầm lẫn, chú ý kém, vấn đề về không gian hình ảnh và mất trí nhớ.

Tình trạng này thường bị nhầm lẫn với bệnh Alzheimer, nhưng trong sa sút trí tuệ thể Lewy, khả năng chú ý có thể dao động thất thường.

>>Tham khảo: Alzheimer Là Gì? Hiểu Nguyên Nhân Bệnh Sa Sút Trí Tuệ Này 

Khó ngủ

Những người mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy có thể gặp phải rối loạn hành vi giấc ngủ REM. Rối loạn này khiến người bệnh thực hiện hành động của giấc mơ khi đang ngủ. Những người mắc rối loạn hành vi giấc ngủ REM có thể đấm, đá, la hét hoặc kêu khóc trong khi ngủ.

Đây là một trong những triệu chứng đặc trưng có thể giúp phân biệt với các loại sa sút trí tuệ khác.

Sự chú ý không ổn định.

Các cơn buồn ngủ, khoảng thời gian dài nhìn chằm chằm vào khoảng không, giấc ngủ trưa dài trong suốt cả ngày hoặc lời nói không có tổ chức có thể xảy ra ở người mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy.

Thay Đổi Tâm Trạng Và Hành Vi

Những người mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy có thể phát triển thêm chứng trầm cảm, lo âu hoặc thờ ơ. Họ có thể mất hứng thú với các hoạt động hàng ngày và trở nên ít giao tiếp hơn.

Tác Nhân Của Chứng Sa Sút Trí Tuệ Thể Lewy

Chứng sa sút trí tuệ thể Lewy được đặc trưng bởi sự tích tụ của các protein thành các khối được gọi là khối Lewy. Những thể này làm tổn thương tế bào thần kinh và ảnh hưởng đến dẫn truyền tín hiệu trong não, gây ra suy giảm nhận thức và vận động.

Những khối protein Lewy này cũng được nhận định có liên quan đến bệnh Parkinson. Ngoài ra, những người có khối Lewy trong não cũng có các mảng và rối loạn liên quan đến bệnh Alzheimer. 

>> Xem thêm: Bệnh Parkinson: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Giải Pháp Điều Trị Cho Người Cao Tuổi 

Các Yếu Tố Nguy Cơ Của Chứng Sa Sút Trí Tuệ Thể Lewy

Một vài yếu tố dường như làm tăng nguy cơ phát triển chứng sa sút trí tuệ thể Lewy, bao gồm:

• Tuổi tác. Những người trên 60 tuổi có nguy cơ cao hơn.
• Giới tính. Chứng sa sút trí tuệ thể Lewy ảnh hưởng nhiều hơn đến nam giới so với nữ giới.
• Tiền sử gia đình. Những người có thành viên trong gia đình mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy hoặc bệnh Parkinson có nguy cơ cao hơn.

Chẩn Đoán Chứng Sa Sút Trí Tuệ Thể Lewy

Chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ thể Lewy dựa trên sự suy giảm dần dần khả năng tư duy cùng với ít nhất hai triệu chứng sau: sự thay đổi về sự tỉnh táo và chức năng tư duy, hallucinations thị giác lặp lại, triệu chứng parkinsonian, và rối loạn hành vi giấc ngủ REM. 

Chẩn đoán không dựa vào một bài kiểm tra đơn lẻ mà dựa vào triệu chứng và loại trừ các tình trạng khác. Các xét nghiệm có thể bao gồm:

• Khám thần kinh và thể chất để kiểm tra các dấu hiệu của bệnh Parkinson và các vấn đề sức khỏe khác.
• Xét nghiệm máu để loại trừ các vấn đề vật lý có thể ảnh hưởng đến chức năng não.
• Chụp não như MRI hoặc CT để xác định đột quỵ hoặc khối u.
• Đánh giá giấc ngủ để kiểm tra rối loạn hành vi giấc ngủ REM.

Điều Trị Sa Sút Trí Tuệ Thể Lewy

Hiện chưa có thuốc chữa cho chứng sa sút trí tuệ thể Lewy, nhưng nhiều triệu chứng có thể cải thiện với các phương pháp điều trị phù hợp.

• Thuốc: Các loại thuốc như chất ức chế cholinesterase (rivastigmine, donepezil) có thể cải thiện sự tỉnh táo và tư duy, đồng thời giảm ảo giác.
• Thuốc Parkinson như carbidopa-levodopa có thể giảm triệu chứng vận động, nhưng có thể làm tăng nhầm lẫn và ảo giác.

Liệu Pháp Hỗ Trợ Điều Chỉnh Sa Sút Trí Tuệ

Vật Lý Trị Liệu

Các bài tập vật lý trị liệu có thể giúp cải thiện khả năng vận động, duy trì sự linh hoạt của cơ thể và giảm nguy cơ té ngã. Dưới sự hướng dẫn của chuyên gia, người bệnh có thể thực hiện các bài tập nhẹ nhàng như kéo giãn cơ, rèn luyện thăng bằng và tăng cường sức mạnh cơ bắp để hỗ trợ quá trình di chuyển.

Liệu Pháp Hành Vi Nhận Thức (CBT)

Đây là phương pháp giúp người bệnh kiểm soát cảm xúc, giảm căng thẳng và lo âu. Bằng cách thay đổi nhận thức tiêu cực và phát triển chiến lược đối phó với tình trạng của mình, bệnh nhân có thể duy trì tinh thần lạc quan và ổn định hơn. Liệu pháp này cũng giúp cải thiện giấc ngủ, giảm kích động và tăng khả năng giao tiếp xã hội.

Điều Chỉnh Môi Trường Sống

Người bệnh dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố môi trường xung quanh, đặc biệt là ánh sáng và tiếng ồn. Vì vậy, cần duy trì không gian sống yên tĩnh, tránh các âm thanh lớn đột ngột để hạn chế sự kích động và lo lắng. Ngoài ra, ánh sáng trong nhà cần được điều chỉnh phù hợp để giảm nguy cơ ảo giác thị giác, giúp người bệnh cảm thấy an toàn và dễ chịu hơn.

Chăm Sóc Hàng Ngày

Việc duy trì một lối sống khoa học và lành mạnh giúp người bệnh thích nghi tốt hơn với tình trạng sa sút trí tuệ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức. 

Trong đó, bạn cần lưu ý Duy Trì Thói Quen Sinh Hoạt Cố Định, Chế Độ Ăn Uống cân bằng, giàu omega-3 và vitamin B, và khuyến Khích  Vận Động Nhẹ Nhàng giúp cho người bệnh là ba yếu tố cần thiết để duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần cho người bệnh.

Tham khảo:

Lewy body dementia – Diagnosis and treatment – Mayo Clinic. (s. d.). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lewy-body-dementia/diagnosis-treatment/drc-20352030 

Lewy body dementia – Symptoms and causes. (s. d.). Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lewy-body-dementia/symptoms-causes/syc-20352025