Rối Loạn Phối Hợp Vận Động Phát Triển Ở Trẻ Em Và Những Ảnh Hưởng Ít Được Nhận Ra

Trong đời sống hằng ngày, nhiều trẻ gặp khó khăn khi chạy nhảy, giữ thăng bằng, cầm bút, cài nút áo hay sử dụng các đồ dùng học tập quen thuộc. Những biểu hiện này thường được gọi chung là “vụng về” và không ít trường hợp bị xem như một giai đoạn phát triển chậm hơn bình thường. Tuy nhiên, với một số trẻ, những khó khăn đó không chỉ là sự thiếu khéo léo tạm thời, mà là biểu hiện của rối loạn phối hợp vận động phát triển.

Điều đáng nói là rối loạn phối hợp vận động phát triển không chỉ tạo ra rào cản trong vận động. Những ảnh hưởng của tình trạng này còn lan rộng sang học tập, cảm xúc và đời sống xã hội của trẻ, nhưng thường diễn ra âm thầm và ít được nhận ra nếu chỉ nhìn vào biểu hiện bên ngoài.

Rối loạn phối hợp vận động phát triển là gì?

Rối loạn phối hợp vận động phát triển, thường được gọi là DCD, là một dạng rối loạn phát triển thần kinh ảnh hưởng đến khả năng lập kế hoạch và phối hợp các động tác vận động. Trẻ gặp khó khăn khi thực hiện những kỹ năng vận động phù hợp với lứa tuổi, dù không có tổn thương thần kinh rõ ràng hay suy giảm trí tuệ.

Khác với sự vụng về thông thường, các khó khăn trong rối loạn phối hợp vận động phát triển mang tính bền bỉ và xuất hiện sớm trong quá trình phát triển. Trẻ có thể đã gặp trở ngại ngay từ khi học các kỹ năng vận động cơ bản, và những khó khăn này tiếp tục ảnh hưởng khi các yêu cầu vận động ngày càng phức tạp.

Một điểm cần làm rõ là rối loạn phối hợp vận động phát triển không xuất phát từ việc trẻ thiếu cố gắng hay ít được luyện tập. Đây là đặc điểm phát triển thần kinh, có thể xuất hiện ở trẻ có trí tuệ bình thường và không phải hậu quả của các bệnh lý thần kinh khác.

>> Tham khảo: Rối Loạn Vận Động Ở Trẻ Em Là Gì?

Những biểu hiện vận động thường gặp ở trẻ có DCD

Những khó khăn vận động ở trẻ có rối loạn phối hợp vận động phát triển thường xuất hiện trong các hoạt động hằng ngày, nơi mà sự phối hợp cơ thể đóng vai trò quan trọng.

Các biểu hiện thường gặp có thể bao gồm:

• Khó khăn trong vận động thô, như chạy, nhảy, leo cầu thang, giữ thăng bằng hoặc tham gia các trò chơi vận động.
• Khó khăn trong vận động tinh, như cầm bút, viết chữ, cắt giấy, vẽ hình, cài nút áo, sử dụng thìa hoặc đũa.
• Thực hiện chậm và tốn nhiều nỗ lực, ngay cả với những kỹ năng đã được luyện tập nhiều lần.

Điểm đáng chú ý là những khó khăn này không chỉ xuất hiện nhất thời. Với trẻ có DCD, việc thực hiện các kỹ năng vận động thường đòi hỏi nhiều công sức hơn so với bạn bè cùng lứa, ngay cả khi trẻ rất cố gắng.

Những khó khăn đi kèm khác

Khi các hạn chế về phối hợp vận động kéo dài, ảnh hưởng của chúng không chỉ giới hạn ở chuyển động cơ thể. Những khó khăn này dần lan sang các hoạt động học tập và sinh hoạt, nơi vận động đóng vai trò nền tảng nhưng thường không được nhìn nhận rõ ràng.

Trong môi trường học đường, trẻ có DCD có thể:

• Mất nhiều thời gian để hoàn thành bài viết hoặc ghi chép.
• Dễ mệt mỏi khi phải thực hiện các nhiệm vụ đòi hỏi vận động tinh kéo dài.
• Gặp áp lực khi tốc độ và hiệu suất học tập trở thành yêu cầu quan trọng.

Ở sinh hoạt hằng ngày, những việc tưởng chừng đơn giản như chuẩn bị đồ dùng cá nhân, sắp xếp vật dụng hay tham gia hoạt động nhóm cũng có thể trở thành thách thức, đặc biệt khi trẻ phải làm trong thời gian giới hạn.

>> Tham khảo: Rối Loạn Là Gì? Phân Biệt Rối Loạn, Bệnh Và Hội Chứng Trong Tâm Lý Học

Những ảnh hưởng ít được nhận ra đến cảm xúc và đời sống xã hội

Bên cạnh các khó khăn nhìn thấy được, rối loạn phối hợp vận động phát triển còn tạo ra những tác động sâu hơn đến cảm xúc và đời sống xã hội của trẻ. Trẻ có thể trải nghiệm cảm giác thất bại lặp lại khi không theo kịp bạn bè trong các hoạt động vận động hoặc học tập.

Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến:

• Xu hướng né tránh các hoạt động vận động hoặc hoạt động nhóm.
• Giảm cơ hội tương tác xã hội và trải nghiệm thành công.
• Hình thành cảm giác tự ti, lo âu hoặc thất vọng về bản thân.

Những ảnh hưởng này thường diễn ra âm thầm và dễ bị bỏ qua, nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tâm lý lâu dài của trẻ.

DCD và chất lượng cuộc sống của trẻ khi lớn lên

Rối loạn phối hợp vận động phát triển không chỉ là vấn đề của thời thơ ấu. Khi trẻ bước vào giai đoạn thiếu niên và trưởng thành, một số khó khăn vận động có thể giảm, nhưng các thách thức khác lại trở nên rõ nét hơn.

Ở giai đoạn này, trẻ và thanh thiếu niên có DCD có thể gặp khó khăn trong:

• Việc tổ chức công việc và quản lý thời gian.
• Thích nghi với môi trường học tập hoặc làm việc mới.
• Tham gia các hoạt động xã hội đòi hỏi sự linh hoạt và phối hợp.

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống nếu không được nhìn nhận và hỗ trợ phù hợp, dù mức độ ảnh hưởng khác nhau ở mỗi cá nhân.

>> Tham khảo: Trẻ 12 Tháng Tuổi Và Các Mốc Phát Triển Giúp Nhận Diện Sớm Rối Loạn Phát Triển Thần Kinh

Rối loạn phối hợp vận động phát triển không “tự hết” nhưng có thể thích nghi

Rối loạn phối hợp vận động phát triển được xem là tình trạng kéo dài suốt đời, theo nghĩa là đặc điểm nền tảng của khó khăn không hoàn toàn biến mất. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ luôn gặp trở ngại ở mức độ như nhau.

Mức độ khó khăn có thể thay đổi theo thời gian, đặc biệt khi môi trường sống, học tập và cách tiếp cận được điều chỉnh phù hợp. Trọng tâm của hỗ trợ không nằm ở việc “chữa khỏi”, mà ở việc giúp trẻ hiểu rõ khả năng của mình, phát triển chiến lược thích nghi và duy trì sự tham gia tích cực vào đời sống.

Tổng kết

Rối loạn phối hợp vận động phát triển ở trẻ em không chỉ là câu chuyện về vận động, mà là một rối loạn phát triển thần kinh có ảnh hưởng rộng đến học tập, cảm xúc và chất lượng cuộc sống. Những ảnh hưởng này thường ít được nhận ra nếu chỉ nhìn vào sự vụng về bề ngoài. Việc hiểu đúng rối loạn phối hợp vận động phát triển giúp giảm nhầm lẫn, tránh quy kết cá nhân và tạo nền tảng cho những hỗ trợ phù hợp, lâu dài và nhân văn hơn cho trẻ.

Reference

National Health Service. (2023). Developmental co-ordination disorder (dyspraxia) in children. https://www.nhs.uk/conditions/developmental-coordination-disorder-dyspraxia/symptoms/

SpLD Assessment Standards Committee. (2020). SASC guidance on the assessment and identification of developmental coordination disorder (DCD) / dyspraxia. https://www.sasc.org.uk/media/m2snu21n/dcd-dyspraxia-sasc-guidance-march-2020.pdf