RỐI LOẠN ÁC MỘNG

Ác mộng là một giấc mơ đáng lo ngại liên quan đến cảm giác tiêu cực, chẳng hạn như lo lắng hoặc sợ hãi và có thể đánh thức bạn. Ác mộng thường gặp ở trẻ em nhưng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Việc đôi khi có những cơn ác mộng là không có gì đáng lo ngại.
Ác mộng có thể bắt đầu ở trẻ em từ 3 đến 6 tuổi và có xu hướng giảm dần sau 10 tuổi. Trong độ tuổi thiếu niên và thanh niên, trẻ em gái thường gặp ác mộng nhiều hơn trẻ em trai. Một số người vẫn có ác mộng khi trưởng thành hoặc trong suốt cuộc đời của họ.
Mặc dù ác mộng là phổ biến, nhưng rối loạn ác mộng là tương đối hiếm. Rối loạn ác mộng là khi những cơn ác mộng xảy ra thường xuyên, gây đau khổ, gián đoạn giấc ngủ, gây khó khăn cho hoạt động ban ngày hoặc tạo ra cảm giác sợ hãi khi đi ngủ.
1. Triệu chứng
Bạn có nhiều khả năng gặp ác mộng vào nửa sau của đêm. Những cơn ác mộng có thể hiếm khi xảy ra, hoặc xảy ra rất nhiều, hoặc thậm chí vài lần trong đêm. Các giấc ngủ thường ngắn, chúng khiến bạn thức giấc và khó ngủ trở lại.

Một cơn ác mộng bình thường có thể mang các dấu hiệu sau:

– Giấc mơ của bạn có vẻ sống động, thực tế và rất khó chịu, thường trở nên đáng lo ngại hơn khi đi sâu vào giấc mơ.

– Cốt truyện trong mơ của bạn thường liên quan đến các mối đe dọa với sự an toàn hoặc sự sống còn, nhưng cũng có thể có các chủ đề đáng lo ngại khác.

– Giấc mơ của bạn đánh thức bạn.

– Bạn cảm thấy sợ hãi, lo lắng, tức giận, buồn bã hoặc ghê tởm do kết quả của giấc mơ.

– Bạn cảm thấy đổ mồ hôi hoặc nhịp tim đập thình thịch khi ở trên giường.

– Bạn có thể suy nghĩ rõ ràng khi thức dậy và có thể nhớ lại các chi tiết của giấc mơ.

– Giấc mơ của bạn gây ra sự đau khổ và khiến bạn không thể dễ dàng chìm vào giấc ngủ trở lại.

Ác mộng chỉ được coi là một chứng Rối loạn nếu bạn:

– Sự xuất hiện thường xuyên của ác mộng

– Đau khổ hoặc suy giảm nghiêm trọng trong ngày, chẳng hạn như lo lắng hoặc sợ hãi dai dẳng, hoặc lo lắng trước khi đi ngủ về việc gặp một cơn ác mộng

– Các vấn đề về khả năng tập trung hoặc trí nhớ, hoặc bạn không thể ngừng nghĩ về những hình ảnh trong giấc mơ của mình

– Ban ngày buồn ngủ, mệt mỏi hoặc năng lượng thấp

– Gặp vấn đề về hoạt động ở nơi làm việc hoặc trường học hoặc trong các tình huống xã hội

– Các vấn đề về hành vi liên quan đến giờ đi ngủ hoặc sợ bóng tối

Ở một đứa trẻ mắc chứng rối loạn ác mộng, vấn đề này có thể gây ra rối loạn giấc ngủ đáng kể và gây lo lắng cho cha mẹ hoặc người chăm sóc.
2. Khi nào nên đến gặp bác sĩ
Những cơn ác mộng đôi khi thường không phải là chuyện đáng lo ngại. Nếu con bạn gặp ác mộng, bạn có thể đơn giản là hỏi về chúng trong những buổi khám sức khỏe định kỳ cho trẻ. Tuy nhiên, hãy hỏi ý kiến ​​bác sĩ nếu gặp ác mộng:

– Xảy ra thường xuyên và duy trì trong thời gian dài

– Thường xuyên làm gián đoạn giấc ngủ

– Gây ra nỗi sợ đi ngủ

– Gây ra các vấn đề về hành vi ban ngày hoặc khó hoạt động

3. Nguyên nhân
Rối loạn ác mộng được các bác sĩ gọi là chứng ngủ ký sinh – một dạng rối loạn giấc ngủ liên quan đến những trải nghiệm không mong muốn xảy ra khi bạn dần vào giấc, trong khi ngủ hoặc khi thức dậy. Ác mộng thường xảy ra trong giai đoạn ngủ chuyển động mắt nhanh (REM). Nguyên nhân chính xác của những cơn ác mộng vẫn chưa được xác định.
Dù vậy, ác mộng có thể được kích hoạt bởi nhiều yếu tố, bao gồm:
Căng thẳng hoặc lo lắng. Đôi khi những căng thẳng bình thường trong cuộc sống hàng ngày có thể gây ra những cơn ác mộng. Một thay đổi lớn, chẳng hạn như chuyển nhà hoặc sự qua đời của một người thân yêu, có thể có tác động tương tự. Có cảm giác lo lắng có khả năng gặp nguy cơ gặp ác mộng cao hơn.

Tổn thương. Những cơn ác mộng thường xảy ra sau một tai nạn, chấn thương, lạm dụng thể chất hoặc tình dục, hoặc sự kiện đau thương khác. Ác mộng thường gặp ở những người bị rối loạn căng thẳng sau chấn thương tâm lý (PTSD).

Thiếu ngủ. Những thay đổi trong lịch trình khiến thời gian ngủ và thức giấc không đều hoặc làm gián đoạn / giảm thời lượng ngủ có thể làm tăng nguy cơ gặp ác mộng. Mất ngủ cũng có liên quan đến việc tăng nguy cơ gặp ác mộng.

Thuốc. Một số loại thuốc – bao gồm một số loại thuốc chống trầm cảm, thuốc huyết áp, thuốc chẹn beta và thuốc dùng để điều trị bệnh Parkinson hoặc giúp cai thuốc lá cũng có thể gây ra ác mộng.

Lạm dụng chất. Sử dụng hoặc cai nghiện rượu và ma túy có thể gây ra ác mộng.

Các rối loạn khác. Trầm cảm và các rối loạn sức khỏe tâm thần khác có thể liên quan đến những cơn ác mộng. Ác mộng có thể xảy ra cùng với một số tình trạng bệnh lý, chẳng hạn như bệnh tim hoặc ung thư. Mắc các chứng rối loạn giấc ngủ khác cản trở việc ngủ đủ cũng có thể dẫn tới gặp ác mộng.

Sách và phim ảnh đáng sợ. Đối với một số người, đọc những cuốn sách đáng sợ hoặc xem những bộ phim kinh dị, đặc biệt là trước khi đi ngủ, có thể dẫn đến những cơn ác mộng.

4. Các biến chứng
Rối loạn ác mộng có thể gây ra:

5. Điều trị
Điều trị Rối loạn ác mộng là cần thiết nếu những cơn ác mộng khiến bạn đau khổ hoặc giấc ngủ bị rối loạn và ảnh hưởng đến hoạt động ban ngày của bạn.
Dựa vào nguyên nhân của chứng rối loạn ác mộng, bác sĩ sẽ giúp bạn xác định cách điều trị. Các lựa chọn điều trị có thể bao gồm:

Điều trị y tế. Nếu những cơn ác mộng có liên quan đến một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn, thì việc điều trị là nhằm vào vấn đề gây ra nó.

Điều trị căng thẳng hoặc lo lắng. Nếu tình trạng sức khỏe tâm thần, chẳng hạn như căng thẳng hoặc lo lắng, dường như góp phần gây ra ác mộng, bác sĩ có thể đề xuất các kỹ thuật giảm căng thẳng, tư vấn hoặc trị liệu với chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Liệu pháp tập dượt hình ảnh. Thường được sử dụng với những người gặp ác mộng do hậu quả của PTSD, liệu pháp diễn tập hình ảnh bao gồm việc thay đổi kết thúc của cơn ác mộng khi bạn tỉnh táo để nó không còn đe dọa nữa. Trong đó, bạn diễn tập đoạn kết mới trong tâm trí của bạn. Cách làm này có thể làm giảm tần suất gặp ác mộng.

Thuốc. Thuốc hiếm khi được sử dụng để điều trị ác mộng. Tuy nhiên, thuốc có thể sẽ được khuyến nghị cho những cơn ác mộng nghiêm trọng liên quan đến PTSD.

Nguồn: Nightmare disorder, Mayo Clinic