Phát Triển Cảm Xúc Xã Hội Là Gì Đối Với Trẻ Mầm Non?

Các kiến thức cho việc giáo dục cảm xúc xã hội tập trung vào các chiến lược dựa vào bằng chứng để hỗ trợ trẻ (hoặc người lớn):

Phát triển sự hiểu biết về các kĩ năng cảm xúc xã hội
Thể hiện tính thấu cảm với các bạn bè, phụ huynh, và những người khác.
Hình thành mối quan hệ lành mạnh với người khác
Điều chế các hành vi không tốt

Trẻ mầm non sẽ trải qua sự phát triển đáng kể về mặt cảm xúc. Các kỹ năng xã hội trẻ em học được ở độ tuổi này giúp trẻ hiểu được tình bạn, phát triển các việc làm hàng ngày, và hiểu được các tình huống. Việc khuyến khích kiểu học này giúp trẻ chuẩn bị cho những thành công trong học tập và xã hội sau này.

Để nói một cách thực tế, kỹ năng cảm xúc xã hội – SEL phù hợp với các trẻ ở độ tuổi này là những việc mà trẻ có thể bắt đầu:

Quan tâm đến cơ thể của mình (Ví dụ: rửa mặt và đánh răng hàng ngày)
Nhận biết được về giới tính
Hiểu được sự khác biệt giữa “của tôi” và “của người khác”

>>> Tham Khảo: Các Hoạt Động Cảm Xúc Xã Hội (Sel) Dành Cho Trẻ Mầm Non Và Tiền Tiểu Học

Hai Ví Dụ Cho Sự Phát Triển Cảm Xúc Xã Hội Của Trẻ Mầm Non

Việc phát triển các kỹ năng xã hội và cảm xúc có thể ảnh hưởng đến trẻ mầm non qua nhiều cách, nhưng ta sẽ bàn về hai ví dụ phổ biến (và quan trọng) nhất: kiểm soát mong muốn và nhận biết cảm xúc của người khác.

Kiểm Soát Mong Muốn

Các trẻ mầm non nhận ra được những thể hiện cảm xúc cá nhân (như giận dữ) và bắt đầu kiểm soát được những thôi thúc đó. Ở độ tuổi này, các trẻ được dạy SEL sẽ học cách:

Chia đồ chơi khi chơi
Tập trung khi giáo viên đọc truyện
Chơi theo lượt khi chơi cùng với người khác

Qua việc phát triển nền móng cho việc kiểm soát mong muốn, các học sinh sẽ đạt được tính kỉ luật cần thiết cho việc học trên lớp, đọc sách, và đạt điểm cao.

Nhận Biết Cảm Xúc Của Người Khác

Khi trẻ hiểu rõ cảm xúc cá nhân, khả năng nhận biết cảm xúc của người khác của chúng cũng tăng lên. Ở độ tuổi mầm non, trẻ có thể:

Phát triển tình cảm và hình thành tình bạn
Quan sát cách các hành động của người khác thể hiện tâm trạng của họ
Nhận biết khi bạn đang buồn (hoặc khóc) và phản ứng một cách ân cần.

SEL khuyến khích học sinh phát triển khả năng thấu cảm cao, để giúp chúng chơi và học theo nhóm.

>>> Tham Khảo: Vai Trò Của Cảm Xúc

Các Trường Mầm Non Chuẩn Bị Ra Sao Cho Việc Phát Triển Xã Hội Và Cảm Xúc?

Từ lâu đã có nghiên cứu minh chứng cho những lợi ích từ việc phát triển cảm xúc xã hội trong giáo dục mầm non. Một nghiên cứu ở Melbourne, Úc, cho thấy việc phát triển cảm xúc xã hội đã ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của các trẻ lớp một và các trẻ học trường dự bị (mầm non và tiền tiểu học).

Thêm nữa, một nghiên cứu khác cho thấy rằng các giáo viên mà không sử dụng SEL hiệu quả thường bị stress nhiều hơn và hay đuổi học trẻ hơn. Vì thế, ta có thể thấy rằng SEL có lợi cho cả học sinh và giáo viên.

Được trang bị với kiến thức này, các trường mầm non phải làm mọi thứ có thể để ủng hộ việc học các kĩ năng cảm xúc ở trong và ngoài trường. Qua sự quan sát và chỉ dẫn, các nhà giáo mầm non có thể làm các điều sau:

Cung cấp các cấu trúc và việc làm thường ngày cho trẻ
Phát triển khả năng chơi của trẻ trong môi trường trường học
Khuyến khích cách cư xử đúng mực giữa các học sinh
Đặt các mong đợi hành xử và biểu cảm hợp lý

Các Cột Mốc Phát Triển Cảm Xúc Xã Hội Ở Trẻ Mầm Non

Trẻ sẽ phát triển các kỹ năng cảm xúc xã hội ở các độ tuổi khác nhau trong tuổi ấu thơ. Em bé và trẻ sơ sinh có thể bắt đầu học chơi đồ chơi, và trẻ chập chững có thể học cách truyền tải nhu cầu bằng lời nói.

Tuy nhiên tuổi mầm non (3-5) đánh dấu giai đoạn mà trẻ bắt đầu chất vấn về môi trường của mình và phát triển tính tự lập. Ở giai đoạn này:

Việc rời gia đình (giảm gắn bó) để đi học trở là điều bình thường
Trẻ con phát triển năng lực xây dựng hình ảnh cá nhân qua các cách như là ăn mặc
Các trẻ tham gia các hoạt động sáng tạo tại sân chơi và trong lớp học, như là hát, nhảy, và diễn.

Tuy nhiên, dấu mốc cảm xúc phổ biến nhất cho trẻ mầm non là khả năng tự kiểm soát tâm trạng. Trẻ con ở tuổi này vẫn sẽ có những lần ăn vạ, nhưng chúng hiểu được tâm trạng cá nhân (như vui hay buồn) ở một mức cao hơn, nhưng tùy theo trường hợp.

SEL chuẩn bị cho các học sinh mầm non để chúng kiểm soát được nỗi lo tốt hơn bằng việc xin trợ giúp và sử dụng lời nói – không phải hành động – để truyền đạt cảm xúc và trao đổi các thông tin quan trọng.

Điều này không có nghĩa là trẻ mầm non sẽ luôn nghe theo lệnh và trở nên dễ bảo. Tuy nhiên, chúng thường sẽ:

Hiểu được giá trị của việc hợp tác (đặc biệt là khi phải làm việc nhóm với các học sinh khác)
Muốn chơi với bạn bè thay vì chơi một mình

Từng đứa trẻ đều có những điểm khác nhau, nên các nhà giáo và phụ huynh nên tránh bị căng thẳng quá khi có trẻ không đạt được tất cả dấu mốc. Dù vậy, nếu trẻ đang không thể hiện nhiều hay tất cả những hành vi đã được nêu, giám hộ nên cho con gặp một nhà tâm lý học trẻ em có thẩm quyền để điều tra. Trẻ có thể đang trải qua việc bị trì hoãn phát triển.

>>> Tham Khảo: 21 Hoạt Động SEL Dành Cho Trẻ Cấp 1 Và Cấp 2