Tự Thao Túng Bản Thân (Self-Gaslighting) Khác Gì So Với Bị Thao Túng (Gaslighting)

Mối quan hệ quan trọng nhất mà chúng ta có trong suốt cuộc đời là mối quan hệ của chúng ta với chính mình. Việc tìm hiểu về khái niệm Tự thao túng (Self-Gaslighting) sẽ giúp bạn tránh mắc phải nó trong mối quan hệ với chính mình. 

Thao Túng (Gaslighting)

Trước khi tìm hiểu về tự thao túng, hãy điểm qua về khái niệm thao túng (gaslighting) thông qua một bộ phim cũ. Người chồng đã vặn chiếc đèn chiếu sáng chạy bằng gas (gaslighting) nhỏ dần hàng đêm để phủ nhận việc người vợ nhận thấy sự thay đổi của ánh sáng và bóng tối bằng cách cho rằng tất cả là do cô tự tưởng tượng ra. Anh ta cũng giấu đồ của người vợ nhưng lại khăng khăng rằng cô ấy đã làm mất chúng. Lâu dần, người vợ nghĩ rằng bản thân có vấn đề về tâm thần.

Hành vi trong bộ phim còn được gọi là thao túng - một hình thức lạm dụng và định hướng suy nghĩ và cảm xúc nhằm khiến người bị thao túng nghi ngờ về thực tế và sự tỉnh táo của mình. Nếu như việc dẫn dắt và lạm dụng này không phải do một người khác thực hiện mà là do bạn tự thực hiện với bản thân mình thì đó chính là tự thao túng (self – gaslighting).

Tham khảo: Gaslight nơi công sở

Tự Thao Túng (Self-Gaslighting) Là Gì?

Giả sử có một người vừa nói một điều thiếu tế nhị gây tổn thương đến bạn, bạn sẽ ngay lập tức cảm thấy cảm xúc của mình bị ảnh hưởng và cảm nhận được nỗi đau, sự buồn bã. Tuy vậy bạn ngay lập tức phủ nhận chúng và tự nhủ trong đầu rằng “Có lẽ tôi đã quá nhạy cảm và dễ xúc động, có lẽ tôi không nên nghiêm trọng hóa vấn đề như vậy.” Nào, hãy dừng lại và suy nghĩ một chút. Thực chất, bạn đã nhảy vọt từ điểm A (nghe những lời lẽ không hay từ người khác) đến điểm C (phủ nhận cảm xúc và cho rằng mình đã làm to chuyện) mà quên mất xem xét điểm B – những cảm xúc rất hợp lý sinh ra trong bạn có quyền lên tiếng và bạn cũng có quyền cảm nhận và thể hiện chúng.

Tự thao túng là hành động phủ nhận sự thật và cho rằng chúng chỉ là một sản phẩm của trí tưởng tượng. Điều này bao gồm phủ nhận những gì diễn ra trong thực tại và cố gắng bỏ qua những suy nghĩ, cảm xúc của bản thân. Tự thao túng thường biểu hiện ở việc một người bắt đầu thường xuyên tự vấn bản thân và trở nên suy sụp, giảm sự tự tin qua từng ngày. Chúng có thể bắt đầu bằng những câu hỏi trong đầu:

  • Mình có đang thái quá không? Có đang nghiêm trọng hoá mọi thứ không?

  • Tại sao mình lại nghĩ thế này? Đáng ra mình cần…

  • Mình đã quá yếu đuối/ Mình không đủ mạnh mẽ. Chắc là có gì đó không ổn với mình.

  • Dù sao tất cả là lỗi của mình.

Hoặc những hành động như bào chữa cho hành vi xấu của một ai đó với bạn, làm mất đi giá trị cảm xúc của bản thân, liên tục bắt bản thân “nên” thế này hoặc thế khác và không tin tưởng vào suy nghĩ và phán đoán của mình.

Tham khảo: Vai trò của cảm xúc

So Sánh Giữa Bị Thao Túng & Tự  Thao Túng Bản Thân

 

Thao túng

Tự thao túng

Góc nhìn khách quan

Định nghĩa

Là hình thức định hướng tâm lý xảy ra trong các mối quan hệ lạm dụng nhằm làm suy yếu nhận thức của đối phương về thực tại.

Là hành vi một cá nhân tự phủ định suy nghĩ và cảm xúc của bản thân.

 

Biểu hiện

Kẻ thao túng sẽ:

- Nói dối đối phương.

- Làm mất uy tín của đối phương.

- Làm đối phương mất tập trung.

- Làm giảm giá trị của suy nghĩ và cảm xúc của đối phương.

- Đổ lỗi cho đối phương và phủ nhận mình đã làm sai.

Người tự thao túng sẽ:

- Phớt lờ cảm xúc của bản thân.

- Tự đổ lỗi cho chính mình.

- Bào chữa cho hành vi xấu của kẻ khác.

- Phủ nhận thực tại.

Người bình thường sẽ:

- Đánh giá đúng suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm của bản thân.

- Tin tưởng các phán đoán của chính mình.

Ví dụ

 

 

 

 

Bạn quá dễ xúc động, sao cứ làm mọi chuyện căng thẳng hơn là sao?

Tôi quá dễ xúc động, quá nhạy cảm và điên rồ.

Cảm xúc của tôi là phù hợp và tôi có quyền lên tiếng về nó.

Tôi không có cố ý đâu, bạn đang làm quá lên đấy!

Tôi biết là họ yêu tôi và họ không cố ý làm như vậy mà.

Tôi hiểu hành vi và ngôn ngữ của họ. Tôi biết nó đã khiến tôi cảm thấy (đau khổ) thế nào.

Đó chỉ là những gì bạn nghĩ trong đầu thôi, chúng không có thật!

Tôi đã nghĩ quá nhiều sao? Chắc tôi đã tưởng tượng ra nó.

Kinh nghiệm và trải nghiệm của tôi là có thật, ngay cả khi người khác phủ nhận chúng hoặc không tin chúng.

Tất cả là lỗi của bạn!

Tất cả là lỗi của tôi!

Không, không có gì là lỗi của tôi khi tôi không làm điều đó.

Nếu bạn yêu tôi thì bạn hãy làm điều này vì tôi đi!

Tôi yêu họ và tôi sẽ làm điều này vì họ.

Tôi và cách tôi thể hiện tình yêu trước đó không sai và sẽ không ổn nếu tôi làm điều này. Tôi cũng nên xem xét khách quan rằng đây có thể là một mối quan hệ độc hại.

Tham Khảo: Mối quan hệ gia đình lành mạnh

Kết Lại

Cho dù là bị thao túng hay tự thao túng thì chúng ta không được phép để cảm xúc và nhận thức của mình bị “giật dây” như thế. Hãy luôn tỉnh táo, cảnh giác và tôn trọng những trải nghiệm cá nhân của mình như một cách để chúng ta đứng vững và có lập trường.

Nguồn: 

  1. Healthline - What’s ‘Self-Gaslighting’ and How Do I Unlearn It?

  2. Psychology Today - What Is Self-Gaslighting?

Bài viết liên quan

Gọi cho tôi

Hãy gửi thông tin cho chúng tôi, nhân viên tư vấn của Viện sẽ liên hệ lại Quý khách trong vòng 24h. Thông tin của Quý khách chỉ để chúng tôi liên hệ và không gửi cho bên thứ ba.

Tài nguyên

Trắc nghiệm

https://tracnghiem.tamlyvietphap.vn/