Phân Biệt Giữa Thái Độ & Cảm Xúc

Hãy tưởng tượng rằng, khi bạn cảm thấy tức giận với người đối diện hoặc bạn bày tỏ thái độ tương ứng. Vậy câu hỏi đặt ra là bạn đã thể hiện thái độ tức giận hay cảm xúc tức giận với họ? 

Bạn có thực sự hiểu đúng định nghĩa về thái độ và cảm xúc cũng như phân biệt giữa hai khái niệm này? Bài viết sau sẽ giúp bạn nhận biết sự khác nhau giữa thái độ và cảm xúc. Cùng tham khảo nó nhé!

Thái Độ Là Gì?

Trong tâm lý học, khi nhắc đến thái độ đồng nghĩa với việc nhấn mạnh một tập hợp các cảm xúc, niềm tin và hành vi đối với một đối tượng, người, sự vật hoặc sự kiện cụ thể. Thái độ thường là kết quả của những kinh nghiệm hoặc là kết quả của giáo dục. Đặc biệt, chúng có thể có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành vi. 

Stephen Robbins mô tả thái độ như một cách đánh giá - tích cực hoặc tiêu cực - liên quan đến các đối tượng, con người và sự kiện. Chúng phản ánh cảm nhận của một người về đối tượng. Trong khi đó, Baron và Greenberg định nghĩa thái độ là một tập hợp các cảm xúc, niềm tin và ý định hành vi đối với đối tượng, con người hoặc tổ chức cụ thể.

Theo đó, các nhà tâm lý học đã định nghĩa thái độ như một xu hướng mà chúng ta được học để đánh giá mọi thứ theo một cách nhất định. Ví dụ, chúng ta được học rằng khi tiếp xúc với những thứ không sạch sẽ hoặc nguy hiểm, chúng ta luôn có thái độ cẩn trọng để giữ cho bản thân an toàn.

Rõ ràng, những xu hướng được học có thể bao gồm các đánh giá về con người, vấn đề, đối tượng hoặc sự kiện. Những đánh giá như vậy thường là có cả tích cực hoặc tiêu cực, nhưng đôi khi chúng cũng có thể là những xu hướng không chắc chắn.

Thái độ cũng có thể thể hiện rõ ràng và thể hiện ngầm. Thái độ rõ ràng là những thái độ mà chúng ta nhận thức được một cách có ý thức và nó ảnh hưởng đến hành vi và niềm tin của chúng ta bằng mắt thường có thể thấy được. Thái độ ngầm xảy ra trong vô thức nhưng vẫn có ảnh hưởng đến niềm tin và hành vi của chúng ta.

Thái độ được cấu tạo bởi ba thành tố: 

  • Thành tố về nhận thức: Đó là nghĩ về ai đó hoặc điều gì đó (niềm tin, ý kiến ​​và quan điểm). Ví dụ, anh ta nhận ra rằng công việc rất nhàm chán.

  • Thành tố có tính ảnh hưởng: Là khía cạnh tình cảm, cảm xúc, thích và không thích. Ví dụ. anh ta nói rằng anh ta ghét quản lý của mình.

  • Thành tố thuộc về hành vi: Là có ý định cư xử theo cách nhất định. Ví dụ, anh ta nói rằng anh ấy có ý định tìm việc khác.

Cảm Xúc Là Gì?

Đã có nhiều nhà nghiên cứu đưa ra các định nghĩa về cảm xúc.

Quay trở lại quá khứ, năm 1972, nhà tâm lý học Paul Ekman đã gợi ý rằng có sáu cảm xúc cơ bản mà loại người thể hiện, và chúng phổ biến ở mọi nền văn hóa trên thế giới. Sáu cảm xúc này bao gồm: sợ hãi, ghê tởm, tức giận, ngạc nhiên, hạnh phúc và buồn bã.

Tiếp đến những năm 1980, Robert Plutchik đã giới thiệu một hệ thống phân loại cảm xúc khác được gọi là "bánh xe cảm xúc". Mô hình này đã cho thấy những cảm xúc khác nhau có thể được kết hợp hoặc trộn lẫn với nhau như thế nào. 

Và rồi tới năm 1999, Ekman đã mở rộng danh sách các cảm xúc được nghiên cứu để bao gồm một số cảm xúc cơ bản khác như bối rối, phấn khích, khinh miệt, xấu hổ, kiêu hãnh, hài lòng và vui vẻ.

Tổng hợp lại, có thể nói cảm xúc là một trạng thái tâm lý phức tạp có liên quan đến ba thành phần riêng biệt: trải nghiệm chủ quan, phản ứng sinh lý và phản ứng hành vi hoặc biểu cảm. (theo cuốn “Discovering Psychology” của Don Hockenbury và Sandra E. Hockenbury). Hay nói cách khác, cảm xúc là những gì chúng ta cảm nhận, có thể tích cực hoặc tiêu cực về một ai đó hoặc một cái gì đó, có tính chất không lâu dài và luôn được liên kết với một nguồn - ai đó hoặc một cái gì đó khiến chúng ta cảm thấy như vậy. 

Hiểu về đúng về cảm xúc sẽ giúp bạn nhận biết được các giá trị của cảm xúcchức năng cảm xúc đối với bản thân chúng ta. 

Sự Khác Biệt Giữa Thái Độ & Cảm Xúc

Vậy đâu là điểm khác biệt giữa thái độ và cảm xúc? Dưới đây chúng ta sẽ cùng tổng hợp là các tính chất, đặc điểm của thái độ và cảm xúc để so sánh chúng. 

Yếu Tố So Sánh

Thái Độ

Cảm Xúc

Là gì? 

Tập hợp cảm xúc và niềm tin

Một trạng thái tâm lý phức tạp

Tính chất

Ổn định

Nhất thời, ngay lập tức

Chiều hướng 

Hướng tới một đối tượng, sự vật, hiện tượng,...

Cảm nhận về một đối tượng, sự vật, hiện tượng,...

Nguồn

Bắt nguồn từ cảm xúc và niềm tin 

Bắt nguồn từ một sự vật, sự việc, hiện tượng,... rõ ràng, cụ thể

Tích cực/Tiêu cực

Có cả hai chiều

Có cả hai chiều

Phân loại

Hài lòng/Không hài lòng

6 loại cảm xúc cơ bản: ngạc nhiên, yêu, hận, khao khát, vui vẻ, buồn bã

 -  theo Rene Descartes

Được thể hiện

Được thể hiện thông qua biểu cảm khuôn mặt, ngôn ngữ cơ thể, ánh mắt và các hành vi là kết quả.

Được thể hiện thông qua biểu cảm khuôn mặt, ngôn ngữ cơ thể, ánh mắt và thậm chí là các cử động chạm 

Ý nghĩa

Thể hiện suy nghĩ và ý định hành động

Thể hiện phản ứng của con người trước tác động của yếu tố ngoại cảnh

Yếu tố ảnh hưởng

Tư duy, giáo dục

Ngoại cảnh

Tham khảo: 3 loại thấu cảm

Cảm Xúc Ảnh Hưởng Đến Thái Độ Như Thế Nào?

Cảm xúc đôi khi là động lực thúc đẩy thái độ và hành vi của chúng ta. Như vậy, cảm xúc đóng một vai trò quan trọng trong việc cho thấy người khác ảnh hưởng đến chúng ta như thế nào và có thể là yếu tố quyết định trong việc chúng ta thay đổi thái độ và hành vi của mình. Các chiến dịch quảng cáo, bài phát biểu hay các giao tiếp thuyết phục khác thường cố gắng thu hút, dẫn dắt cảm xúc của chúng ta vì điều này. 

Kết Bài

Hiểu đúng về thái độ và cảm xúc có thể giúp chúng ta điều chỉnh bản thân phù hợp trong những trường hợp xã hội khác nhau. Ví dụ, trong một buổi lễ trang trọng mà bạn không hề muốn tham dự, bạn sẽ có các cảm xúc như cáu kỉnh, tức giận, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc bạn nên bộc lộ chúng để người khác nhận thấy. Thay vào đó, chúng ta sẽ thường giữ những cảm xúc này trong lòng và thể hiện thái độ hợp tác, nghiêm túc. 

Tham khảo bài viết về chủ đề phân biệt khác: Phân biệt giữa kỹ năng và khả năng

Bài viết được tham khảo từ các nguồn: 

  1. ResearchGate - A Comparison of Attitudes and Emotions as Predictors of Behavior at Diverse Levels of Behavioral Experience

  2. Dr. Rizvi Digital Library - Attitudes and Emotions. Chapter 6. F.Y.BMS

Bài viết liên quan

Gọi cho tôi

Hãy gửi thông tin cho chúng tôi, nhân viên tư vấn của Viện sẽ liên hệ lại Quý khách trong vòng 24h. Thông tin của Quý khách chỉ để chúng tôi liên hệ và không gửi cho bên thứ ba.

Tài nguyên

Trắc nghiệm

https://tracnghiem.tamlyvietphap.vn/

0977.729.396