Còn Thở Là Còn Gỡ: Tâm Lý Của Người Nghiện Cờ Bạc

Trong quá khứ, các nhà tâm thần học thường coi nghiện cờ bạc giống như một sự ép buộc hơn là một cơn nghiện – một hành vi chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu giải tỏa lo lắng hơn là khao khát thỏa mãn. Vào những năm 1980, trong khi cập nhật Sổ tay Chẩn đoán và Thống kê về Rối loạn Tâm thần (DSM), Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ (APA) đã chính thức phân loại nghiện cờ bạc là một chứng Rối loạn kiểm soát xung lực – một sự phân loại chưa quá rõ ràng cho một nhóm các bệnh có liên quan tại thời điểm đó.

Tuy nhiên, trong một quyết định mang tính bước ngoặt, APA đã chuyển nghiện cờ bạc sang chương Nghiện trong ấn bản mới nhất của sổ tay DSM-5. Quyết định sau 15 năm cân nhắc này đã phản ánh sự hiểu biết mới về cơ sở sinh học của chứng nghiện cờ bạc và đã thay đổi cách các bác sĩ tâm thần giúp đỡ những người đang và cần cai nghiện cờ bạc.

Cơ Chế Của Cơn Nghiện Cờ Bạc: Càng Chơi Càng Nghiện

APA đưa ra quyết định dựa trên nhiều nghiên cứu gần đây về tâm lý học, khoa học thần kinh và di truyền học chứng minh rằng cờ bạc và nghiện chất là khá giống nhau. Nghiên cứu trong hai thập kỷ qua đã cải thiện đáng kể mô hình làm việc của các nhà khoa học thần kinh về cách bộ não thay đổi khi chứng nghiện phát triển. Ở giữa hộp sọ của chúng ta có một loạt các mạch được gọi là hệ thống phần thưởng (reward system). Chúng liên kết các vùng não rải rác khác nhau liên quan đến trí nhớ, sự vận động, niềm vui và động lực. Khi chúng ta tham gia vào một số hoạt động kích thích, các tế bào thần kinh trong hệ thống khen thưởng sẽ tiết ra một chất dẫn truyền hóa học gọi là dopamine, tạo cho chúng ta một làn sóng hài lòng nhỏ và khuyến khích chúng ta duy trì thói quen để đạt được sự khen thưởng. Đặc biệt, khi bị kích thích bởi amphetamine, cocaine hoặc các chất gây nghiện khác, hệ thống khen thưởng sẽ phân tán lượng dopamine gấp 10 lần so với thông thường.

Việc sử dụng liên tục chất gây nghiện sẽ dần cướp đi khả năng gây hưng phấn của dopamine. Các chất gây nghiện khiến não ngập trong dopamine đến mức cuối cùng não sẽ thích nghi bằng cách tạo ra ít phân tử hơn và ít phản ứng hơn với các tác động của dopamine. Kết quả là, người nghiện luôn cần một lượng lớn hơn và lớn hơn nữa các kích thích để đạt được sự hưng phấn. Trong tình trạng nghiện nặng và phải trải qua giai đoạn cai nghiện, những người này sẽ cảm thấy mệt mỏi về thể chất, không thể ngủ và run rẩy không kiểm soát được do não của họ bị thiếu chất kích thích dopamine quá lâu. Đồng thời, các đường dẫn thần kinh kết nối hệ thống phần thưởng với vỏ não trước sẽ suy yếu. Nói cách khác, người nghiện sử dụng chất kích thích càng nhiều thì càng khó cai nghiện.

Nghiên cứu đến nay cho thấy những người nghiện cờ bạc và nghiện chất có nhiều khuynh hướng di truyền giống nhau về sự thúc đẩy và tìm kiếm phần thưởng. Cũng giống như những người nghiện chất kích thích ngày càng đòi hỏi những liều thuốc mạnh để đạt được cao, những người nghiện cờ bạc ngày càng theo đuổi những cuộc phiêu lưu mạo hiểm hơn bao giờ hết.  Đó chính là lý do vì sao những con nghiện đỏ đen luôn bất chấp lao vào những chiếu bạc cho dù có thể tiếp tục bị thua lỗ.

Một số nghiên cứu cũng cho thấy rằng một số người đặc biệt dễ bị nghiện cờ bạc vì hệ thống phần thưởng của họ vốn đòi hỏi nhiều hơn những người khác – điều này có thể giải thích một phần lý do tại sao họ tìm kiếm cảm giác mạnh ngay từ đầu. Tương tự như vậy, cả những người nghiện chất và những người chơi cờ bạc có vấn đề đều phải chịu đựng các triệu chứng cai nghiện khi bị tách khỏi chất hóa học hoặc cảm giác hồi hộp mà họ mong muốn.

Hơn nữa, các nhà khoa học thần kinh đã biết được rằng các chất gây nghiện và cờ bạc làm thay đổi các mạch não theo những cách tương tự. Những hiểu biết này đến từ các nghiên cứu về lưu lượng máu và hoạt động điện não của mọi người khi họ hoàn thành các nhiệm vụ khác nhau trên trò chơi giả lập sòng bạc qua máy tính hoặc qua kiểm tra khả năng kiểm soát xung động của họ. Một nghiên cứu năm 2005 tại Đức sử dụng một trò chơi bài bạc như vậy và đã cho thấy vấn đề của những người chơi bài bạc – như nghiện chất – là ngày càng mất đi độ nhạy cảm với sự hưng phấn. Khi thắng, các đối tượng có hoạt động điện não thấp hơn mức bình thường tại vùng trung tâm của hệ thống phần thưởng trong não. Trong một nghiên cứu năm 2003 tại Đại học Yale và một nghiên cứu năm 2012 tại Đại học Amsterdam, những người nghiện cờ bạc khi làm các bài kiểm tra đo độ thôi thúc có mức độ hoạt động điện thấp bất thường ở vùng não trước trán – vùng giúp đánh giá rủi ro và ngăn chặn ham muốn bản năng. Vì vậy, các đối tượng này ngày càng mất đi khả năng kiềm chế bản thân và ngày càng cần những kích thích lớn hơn.

Một hiểu biết mới về nạn cờ bạc cũng đã giúp các nhà khoa học xác định lại chứng nghiện cờ bạc. Trong khi các chuyên gia từng coi nghiện là sự phụ thuộc vào một chất hóa học hoặc chất kích thích thì giờ đây họ định nghĩa nó là việc liên tục theo đuổi một trải nghiệm cung cấp phần thưởng (rewarding experience) bất chấp những hậu quả nghiêm trọng. Trải nghiệm đó bao gồm cả cảm giác bồn chồn, phấn khích khi số tiền của một người được tăng lên tại sòng bạc. Timothy Fong, bác sĩ tâm thần và chuyên gia về nghiện tại Đại học California, Mỹ cho biết: “Ý tưởng trước đây là bạn cần phải sử dụng một loại thuốc làm thay đổi chất dẫn truyền thần kinh trong não để gây nghiện, nhưng giờ chúng ta biết rằng bất cứ điều gì chúng ta làm đều gây ra sự biến đổi trong não bộ.”

Điều Trị Nghiện Cờ Bạc

Việc cờ bạc được định nghĩa lại như một chứng nghiện thay vì một sự cưỡng ép không chỉ đơn thuần là việc thay đổi khái niệm mà còn cho thấy các ứng dụng của trị liệu. Các nhà trị liệu đã phát hiện ra rằng những người nghiện cờ bạc phản ứng tốt hơn nhiều với thuốc và liệu pháp hơn việc sử dụng các biện pháp chế ngự.

Một số loại thuốc chống trầm cảm có khả năng làm giảm bớt các triệu chứng của một số rối loạn kiểm soát xung động, tuy nhiên chúng lại chưa bao giờ điều trị tốt cho chứng nghiện cờ bạc. Trong khi đó, các loại thuốc được sử dụng riêng trong việc điều trị cho các đối tượng bị nghiện đã tỏ ra hiệu quả hơn nhiều vì chúng gián tiếp ức chế tế bào não sản xuất dopamine, do đó làm giảm cảm giác thèm thuồng.

Hàng chục nghiên cứu xác nhận rằng một phương pháp điều trị hiệu quả khác là Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT). Liệu pháp này hướng mọi người chống lại những suy nghĩ và thói quen không mong muốn. Những người nghiện cờ bạc có thể học cách đối mặt với những niềm tin phi lý, chẳng hạn như việc họ nghĩ rằng họ trải qua một chuỗi thua thì sau đó mới có chiến thắng.

Tuy nhiên, điều không may là các nhà nghiên cứu ước tính được rằng hơn 80% những người nghiện cờ bạc không bao giờ tìm cách điều trị ngay từ đầu. Và trong số những người đã tham gia điều trị, có tới 75% quay lại các sòng bạc. Vì vậy, việc phòng ngừa ngay từ đầu vẫn là quan trọng nhất. Điều tốt nhất chúng ta có thể làm là nói không với bài bạc từ trước khi lần đầu tiên xảy ra để không bao giờ dính vào sự nghiện ngập với con ma đỏ đen này.

Nguồn: Sientificamerican – How the Brain Gets Addicted to Gambling

—————————–

Viện Tâm lý Việt – Pháp

Trụ sở Hà Nội: Số 54 Trần Quốc Vượng, P. Dịch Vọng Hậu, Q. Cầu Giấy, TP. Hà Nội

Trụ sở TP.HCM: Landmark 81, Vinhomes Central Park, 720A Điện Biên Phủ, P.22, Q. Bình Thạnh, Tp. Hồ Chí Minh

Hotline: 0912.012.684  (Zalo, 24/7)

Email: daotao@tamlyvietphap.vn

Facebook: https://www.facebook.com/tamlyvietphap.vn